د سولې لپاره د افغان ښځو د ملی اجماع غونډه کې د جمهوررئیس محمداشرف غنی د وینا بشپړ متن

د سولې لپاره د افغان ښځو د ملی اجماع غونډه کې د جمهوررئیس محمداشرف غنی د وینا بشپړ متن

بسم الله الرحمن الرحیم

خواهران گرامی، بانوی اول کشور، حاضرین مجلس، هموطنان عزیز در تمام اکناف و اطراف افغانستان، ما څه لیکلی وو، مګر تاسې ته مې چې غوږ ونېوه، ما وویل بهتره ده چې مخامخ درسره وغږېږم.

امروز یک روز تاریخی است، زن قهرمان افغان، امروز تاریخ‌ساز شده است. هزاران شعر نوشته کردید و صدها مقاله نوشته کردید که در حاشیه بودید، وسیله بودید. امروز هدف هستید، امروز عامل تغییر مثبت هستید. از قربانی به تعیین‌کنندۀ سرنوشت ملی بدل شدید، مبارک‌تان باشد.

دوم، همیشه می‌گفتند که زن‌ها به مردها ضرورت دارند که سازماندهی مجالس شان را کنند، امروز شما سازماندۀ مجالس تان، خودتان هستید و نظم را ببینید نام خدا، امید است که به مجالس مردها هم کمک کنید.

سوم، موقف تان، امروز موقف شهروند مسئول است، امروز جایگاه شما را که قانون اساسی افغانستان برای شما تعیین کرده، به حیث یک شهروند درعمل پیاده کردید، این شهروندبودن به تمام مردم افغانستان مبارک باشد.

چهار، آینده‌نگر و آینده‌ساز هستید و تمام دردهای گذشته را می‌فهمید و همه قربانی‌های جنگ را از نزدیک می‌شناسید، دردشان را به صورت ملموس در قلب و جان‌تان حس می‌کنید، چون امروز در افغانستان، خانواده‌یی نیست که در این چهل سال، قربانی صدمۀ جنگ نبوده باشد.

خواهران و برادران ما که صحبت کردند، خود را تنها ندانند،  تمام ملت افغانستان قربانی است و این درد را از دل و جان همراه‌شان مشترک حس می‌کنم، اما فرق در این‌ست که امروز به یک اجماع رسیدیم، عوض این‌که قربانی باشیم، باید در صلح و ثبات، همدلی و وحدت ملی زندگی کنیم. ما و شما زنان افغانستان، پیغام مثبت به تمام مردم افغانستان، مردم منطقه، مردم جهان و خاصتاً به طالبان داریم، آیا آن صحنه‌های کشتار را می‌خواهید که دوام کند و یا صحنه‌های آبادی و هم‌زیستی را باهم رقم بزنیم.

امروز مخصوصاً به روز پر افتخار نهم حوت که روز قوای امنیتی و دفاعی ماست، امروز سرباز هستید به افتخار سربازان این سرزمین کف بزنید.

از من سوال کردند که این دو تاریخ را از هم جدا کنید، جلسۀ زنان را به عقب بی‌اندازید تا جلسۀ قوای‌ امنیتی و دفاعی گرفته شود. جواب من این بود که این‌ها لازم و ملزوم یکدیگر هستند، قوای ‌امنیتی و دفاعی افغانستان، پاسدار قانون اساسی افغانستان هستند و زنان افغانستان به حیث شهروندان مسئول، مدیران، استادان، افراد مسلکی و مخصوصاٌ زنان نان‌آور در چهار چوب قانون اساسی زندگی می‌کنند. امروز پیغام زنان افغانستان به قوای‌ امنیتی و دفاعی افغانستان این است که پاس‌دار قانون اساسی و حقوق حقه‌یی اسلامی و ملی زنان افغانستان باشند.

ششم، صلح حساس است. صلح‌آور هستیم، جنگ را می‌فهمیم، جنگ همت نیست، جنگ شجاعت نیست، جنگ تدبیر نیست، هرکس جنگ را دوام داده می‌تواند، چند بوجی کود کیمیاوی را بگیرید عوض اینکه ملک را آباد کند به بم بدل می‌شود. حلقۀ خبیثه را  دوام دادن، هرکس کرده می‌تواند. جرأت اخلاقی، جرأت شهروندی، جرأت اسلامی و جرأت ملی این‌است که حلقۀ نجیبۀ صلح را بیاورید، حلقه ثبات را بیاورید و حلقۀ حاکمیت قانون را بیاورید.

از این جهت، من اول می‌خواهم از بانوی اول کشور از خاطر تعهدش به زنان افغانستان و مخصوصاً تعهدش به بحث‌های عاقلانه، مدبرانه و افغانستان‌شمول اظهار تشکر کنم.

از تمام همکاران که اول با مفکوره آمدند، دوم به ولایات تشریف بردند، هرسه والی صاحب، والی صاحب کابل، والی صاحب کاپیسا و والی صاحب کنر حضوردارند و از همه ۷۰۰ خواهر ما که از ولایات آمدند، خاصتاً من از این‌ها تشکر می‌کنم.

امروز در نتیجۀ این حضور وسیع خواهران ما از ولایات،  تاسې ویلی شئ چې د افغانستان د ښځو په استازیتوب مو دا قطعنامه راوړې ده. که کابل کې په ډېر احترام سره، سل وارې انجمنونه قطعنامې صادرې کړې، که له ولایتونو نه استازی ونه ‌لری وایی، تاسې تعلیم یافته افغانانو نه استازیتوب کوئ، تاسې د اشرف غنی نسل یاست؛ زه په تاسې باندې افتخار کوم، اما هره خور په افغانستان کې د اشرف غنی نسل ده، ځکه موږ څه غواړو؟ نن د افغان مېرمن که اطرافۍ،ښارۍ یا هم کابل کې ژوند کوی، په یو آواز راغلی، نن زه تاسې ته د دغه متحد او واحد دریځ مبارکی وایم. اول قدم په متحد او واحد دریځ کې تېر کال علما د افغانستان وو.  دویم قدم د افغانستان مېرمنو نیولی دی. زما غوښتنه د افغانستان له ټولو اقشارو نه چې تقریباً شپږوېشت موږ په نښه کړی دی، دا ده چې ځان دعلمای‌کرامو او ښځو غوندې منسجم کړی، نظریات مو متحد کړئ، تر څو بله ورځ چې انشاءالله و تعالی مشورتی لویه جرګه کې کېنو، په انسجام سره له یو بل سره وغږېږئ.

 د ملت غږ یو محدود اقلیت نشی وېستلی، د دې حکومت او ولسمشر اتکا هم په ولس باندې ده. اما ډېر خلک ادعا لری، ځکه پخوا که څه وو یا یو څه یې کړیدی، باید ټوله نړۍ او ټول ولس ورته غوږ ونیسی. دوی ته ځواب تاسې ورکړئ چې د ملت نبض چېرې دی او د ملت لفظ چېرې دی.

په خوله او په عمل کې افغانانو ته ووایئ چې حدود څه دی؟ حدود د سولې یوازې د افغانستان ولس ټاکلی شی. مونږ باندې سوله څوک تحمیلولای نشی، مونږ تههغه سوله چې تل پاتې نه ‌وی د منلو وړ نه‌ ده.

اما دې باندې هم پوه شئ چې جنګ قیمت لری او دې باندې هم پوه شئ چې موږ درانه رسمونه لرو چې همېشه مو د وینې بهېدو مخه نیولې ده.

موږ د جرګو وطن یوو، موږ د مرکو وطن یوو. اوس باید یوه افغانی لاره برابره کړو چې یو بل ته قناعت ورکړو؛ په جنګ کې بربادی ده. ټول وایی چې د شهیدانو کورنیو ته ورسېږه او زه هره ورځ په دې پسې ګرځم؛ مګر دا خو په باندنیو مرستو او صدقې باندې نه‌کېږی. تاسې خیال کوئ چې نوره دنیا راځی اووایی د شهیدانو پسې مو وګرځئ چې تاسو روغ شئ؟ وایې خپله دې امکانات پیدا کړه. فضل د خدای (ج) دا وطن دا امکانات لری، موږ باید یوه طرحه ولرو او په عمل کې باید مخکې لاړ شو.

چند پیام زن که امروز آمده، نهایت ضرور است. پیام اول زنان افغانستان از این جرگه به تمام جامعۀ افغانستان و ملت افغانستان است و پیام بسیار ساده است از نگاهی، در قوت زنان قوت وحدت ملی عزت و اعتبار افغانستان نهفته است، ای مردان قهرمان افغانستان! از شمشیر نه‌ترسیدید، از شیر نه‌ترسیدید، از توب و تفنگ نه‌ترسیدید، از زنان افغان چه ترس دارید؟

راشئ ورسره کښېنئ؛ خو که له موره پیدا نه یې؛ نو بیا به بلې نړۍ ته لاړ شو؛ مګر که له موره پیدا یوو راشئ، یو بل ومنو او دا جدی وایم، ځکه ما ته همېشه خلک وایې، ولې دې نیا تل یادوې؟ ځکه زما له نیا سره هیڅ وخت بې‌عزته رفتار نه‌ و شوی؛ شخصیت یې درلود، علم یې درلود، عزت یې درلود. په ټولو شپږو اولادونو یې پوهنتونونه خلاص کړل. ټول لمسیان یې دوکتورا ته واستول. موږ دغه بحث د افغانانو منځ کې غواړو. دلته واقعاً یو فکری ډار دی او لکه چې محترمې خور وویل دا د حضرت محمد صلی‌الله علیه وسلم او د اصحاب کرامو سلسله نه‌ ده. ځینی منفی دودونه راغلی دی، هغه منفی دودونو باندې باید بېرته غور وکړو؛ اما اصلی خبره داده چې ټول افغانان باید پوه شی چې د ښځو په روزنه کې پنځه نسله بدلېږی، که یو هلک روزئ یو نسل بدلېږی، مګر که یوه جینۍ روزئ پنځه نسله بدلېږی او څلوېښت کاله مو له لاسه ورکړی که نه؟ آیا څوک شته دې تالار کې چې ووایی څلوېښت کاله مو له لاسه نه ‌دی ورکړی؟ بې د ښځو له مثبت او جامع ګډون نه او په اسلامی او ملی دودونو او ارزښتونو باندې دا څلوېښت کاله جبیره کولای شی؟ نو دلته یو پیغام دی.

پیام دوم ما، پیام دوم زنان به طالبان است. پیام تان این است که جنگ را توجیه کنید، افغان‌کُشی را توجیه کنید، از خاطر که [چه‌کسی] و برای چه می‌جنگی؟ اگر هدف این بود که قوای بین‌المللی ازافغانستان براید، قوای بین المللی مانع تان نیست.

دا ګز او دا میدان. پوهېږئ چې څنګه مې ټوله نړۍ قانع کړه چې در سره وغږېږی؛ تر څو چې ما نړۍ ته نه وو ویلی ۱۷ کاله څوک در سره وغږېدل؟ دا خو د افغانانو د سولې د اجماع برکت وو چې تاسو ته بین المللی ټولنه نظر کوی، اما خپلې ټولنې ته که نظر ونه‌کړئ، سوله له چا سره کوئ؟ سوله په کلی کې ضرور ده که نه؟ په بانډې کې ضرور ده که نه؟ په ولسوالۍ کې ضرور ده  دا دردونه او دوی ته غوږ ونیسئ، دوی درنه پوښتنې لری. سبا موږ مجبور یوو چې یو بل قانع کړو چې دا وینه که بښو په نتېجه کې باید چې تلپاتې سوله وشی.

د افغانستان ټولنه امید لری، ارزوګانې لری. حاضره ده، سره له دې ټول غم او درد نه چې مخکې لاړه شی؛ مګر دا یواځې په دې نه‌ کېږی چې بیا ورنه وغواړئ چې شاته لاړې شئ. شاته تګ د چا په ګټه دی؟  نو هغه پوښتنه چې د افغانستان مېرمنې یې له طالبانو او ټولو افغانانو لری غواړئ چې دا وطن ویجاړ شی، یا دا وطن آباد شی؟ غواړئ چې زمونږ ټولې طبیعی منابع د افغانانو په خدمت کې وی، یا قاچاق شی؟ دلته واضح پوښتنې دی او تلپاتې سوله تعریف غواړی.

جنګ یوه رشته ده، یوه علاقه ده، ډېره سخته علاقه ده، لکه د مینې غوندې، خو د مینې بله خوا کرکه ده. کرکه، که بل ته په مینې بدلوو باید یوه تګلاره ونیسو. د یو بل په منلو باندې باید نتېجې ته ورسېږو او دا ضرور ده چې د جنګ ټولې دخیلې برخې باید افغان مېرمنو ته غوږ ونیسی. د مېرمنو پرته به واضح دریځ په نورو کې پیدا نه کړئ، نو ضرور ده چې دلته دا خبره په واضح توګه وشی. درېیم پیام مو هم دولت دی او پیام مو ډېر ساده دی. صلح را می‌خواهیم، اما نه به هرقیمت.

امروز در قطعنامۀ تان حدود گذاشته شده، و ضاحت موجود است که حدود و این قطع‌نامه، جمله قطع‌نامه‌های دیگر، بحث‌های دیگر و در لویه‌جرگۀ مشورتی بیاید که یک اجماع کلی انشالله و تعالی از این بیاید تا به اساس آن، ما از نبض جامعه و در داخل جامعه کار کنیم. پیام تان به همسایه‌گان و جامعۀ جهانی واضح است. از کمک مثبت تان متشکر هستیم، همکاری‌های زیادتر منطقه‌یی می‌خواهیم، اما صلح کار ما است، در تضمین صلح همکار شوید، ثبات افغانستان به نفع تمام منطقه و دنیا است و افغانستان در تضاد نیست. افغانستان هماهنگی و همکاری می‌خواهد، مگر مالکیت پروسۀ صلح باید افغانی و از طرف حکومت مشروع افغانستان باشد.

قدم دیگر این است که برای یک لویه‌جرگۀ مشورتی آماده گی می‌گریم و  من برای تان تعهد می‌کنم که حضور فعال و همه جانبه در لویه‌جرگۀ مشورتی خواهید داشت. شما به حیث زنان قهرمان افغانستان، باید مردهای افغانستان و تمام اقشار افغانستان را قانع بسازید که نقش زنان افغانستان درآینده باید چه باشد و نقش‌اش در صلح چه باشد. مثلی‌که شما افغانستان‌شمول هستید، ارادۀ من این‌است که لویه‌جرگۀ افغانستان، افغانستان‌شمول باشد به چه معنی؟ از قریه‌های افغانستان، از ولسوالی‌های افغانستان، از شاورالی‌های افغانستان، از ولایات افغانستان و از اقشار افغانستان به صورت واضح نماینده‌گانی که مانند شما انتخاب شده‌اند، تشریف بیاورند که از تمام افغانستان نماینده‌گی کرده‌بتوانند. در قرای افغانستان پروگرام میثاق شهروندی را داریم. ضرورت واضح است که هرکس، هرقشر و هربخش افغانستان به‌صورت واضح از خود نمایندگی کرده بتواند. قوت ما در وحدت ملی ما است، امروز زنان افغانستان نشان‌داده که در این‌جا هیچ‌تفرقۀ وجود ندارد، تبعیض نیست و همه باهم در مسایل ملی، دریک صف واحد ملی قرار داریم. او دغه زه له مشورتی لویې جرګې نه غواړم، و شیوۀ بحث در لویه‌جرگه باید مثلی‌که زنان افغانستان با احترام متقابله، اما با آزادی تمام و بحث‌ها را انجام دادند، به عین شیوه.

بحث‌های‌ما باید سازنده باشد، تحلیل ما باید جامع باشد و تحلیل ما باید نتایج عملی داشته باشد که انشالله و تعالی می‌شود.

قسمت دیگر، امروز دو چیز را دیدم، یکی زنان افغانستان امروز را، هم ملت افغانستان هم منطقه، هم جهان، بدانند که زن امروز افغانستان، زن پریروز افغانستان نیست. زن امروز افغانستان فعال است، مدبر است، توانا است، آگاه است، آینده‌نگر است و متعهد به وحدت ملی افغانستان است.

اما قسمت دیگر، زن پریروز افغانستان، متاسفانه امروزهم اکثریت زنان افغانستان را تشکیل می‌دهد. اشعار مختلف بود، اما خواهرمان از نیمروز یک شعر عجیب داشتند. روزی که در خانۀ یک افغان پسر تولد می‌شود، جشن میگیرد، اما که دختر تولد می‌شود، مثل این است که کسی تسلی برایش بدهد. این روحیه باید تغییرکند و چرا باید تغییر کند؟ از خاطری که کدام ولایت افغانستان نیست، خصوصاً ۱۰ ولایت محروم افغانستان که تقاضای داکتر زن را نمی‌کنند و جواب من هم واضح است، اگر دختران تان را به فاکولته روان نمی‌کنید، دختران کسان دیگر چرا بیاید.

دلته ضرور ده، هغه افغانان چې بهر پاتې دی، نن وګورئ چی ډاکټر صاحب زېور، ډاکټر صاحب صبحرنګ دا موجود دی.

خبره داده چې په ښځو باندې پانګه اچول، پر ځان باندې پانګه اچول دی. هغه شعر کې زموږ نیمروزۍ خور بیا وایی چې ما هیڅ وخت د مور مینه نه ‌ده لیدلې. دا یواځې نه ‌ده چې د پلار مینه مو نه ‌ده لیدلې، د مور مینه هم نه وینو، ځکه مور خپل راتلونکی خپل زوی سره وینی. دلته ضرورت په یوه ملی بحث باندې ده چې انشالله و تعالی له سولې نه وسیع ‌تر بحث داده چې موږ افغانستان څنګه ابادوو او دې کې باید د ښځو ونډه او برخه ډېره واضح شی.

درقسمت مشوره‌های تان، در سه بخش و دربخش قطع‌نامه تان، در سه بخش من نظر دارم. اول به حیث یک شهروند افتخار می‌کنم که امروز زنان افغان به این‌حد رسیده‌اند که از خود نماینده‌گی کرده می‌توانند و بحیث یک شهروند، تعهد من این‌است که همراه تان، شانه‌‌به‌شانه کار می‌کنم تا حقوق شهروندی تمام ما عملی شود.

دوم، بحیث سرقوماندان اعلی افغانستان، این خواست تان را که کلمۀ مسلح غیر مسئول از فرهنگ سیاسی و اجتماعی مان محوه شود، من همراه تان صد‌فی‌صد قبول دارم. انحصار مشروع قوه، باید با دولت مشروع باشد، بدون این، هرکس مارا تهدید می‌کند. این چه حال است که می‌گویند زورمند است، زورآور است. زور‌آور معنی اش چیست؟ قانون را زیر پای می‌کند، مردم را لت و کوب می‌کند.

 دې ته زور وایی؟ دې ته عزت وایی؟ یا له هغه پخوانی دوران نه د خوشال خان ته وګورئ چې وایی خان په خېل باندې ده او آداب دادی چې باید خپل ټول امکانات ورکړی، دا زورمند او دا کلمات ماناداره نه‌ دی.

دا د اساسی قانون غوښتنه نه ‌ده چې دوه نرخه وی. د قانون حاکمیت په دوه او څلور نرخه کې نه‌کېږی، هغو ته چې ټوپک لری یو نرخ ورکړئ او هغوی ته چې ټوپک نه ‌لری بل نرخ ورکړئ. ټول افغانان باید د قانون په مقابل کې باید مساوی وی او دا ستاسې غوښتنه ده او د اعلی سرقوماندان په حیث د ملی امنیت مشاورډاکټر صیب محب ناست دی، زموږ ژمنه دغه ده چې دغه ته اخری کوښښ کوو او دا به انشالله و تعالی عملی کوو.

به‌حیث ریس‌جمهور، من متهعد هستم که نظریات سازندۀ تان را با همه اقشار دیگر تلفیق می‌کنیم تا یک دیدگاه واحد ملی که همه ما به آن تعهد داشته باشیم، به وجود بیایید و لویه‌جرگه زمینۀ این را فراهم کند.

مهم‌ترین موضوع که من حلف ریاست‌جمهوری می‌گرفتم، معلوم‌دار تطبیق قانون اساسی و حفاظت و حمایت از قانون اساسی است.

قانون اساسی تنها به‌اساس شرایطی که در قانون اساسی گذاشته شده، تغییرکرده می‌تواند، اما تا آن‌روز وظیفه همۀ مان، حلف مشترک تمام مان این‌است که این وثیقه‌ی ملی ما، مثلی‌که شما خواسته‌اید، چهارچوب اساسی زندگی مان را تشکیل می‌دهد.

صلح با قانونیت و انتخابات در تضاد نیست. خواهرهای محترم! امروز چون اکثریت مطلق هستید، این برادران را یک کمی در حاشیه می‌گذاریم. انتخابات موجب مشروعیت است، چون یک جمهوری اسلامی، بدون انتخابات از جمهوریت می‌براید و اصل انتخابات، یک اصل اساسی است که ملت برای آزادی خود انتخاب کند. وقتی که حرف‌های من، حکومت مؤقت و این‌ها را می‌گویند، از انتخابات ترس دارند!

خوب، کاندید هستند، کاندید شوند، اگر ملت افغانستان برای‌شان رأی‌داد، بسیار خوب، اگر نه، بروند اطاعت قانون را کنند.

دا ضرور ده چې راتلونکی حکومت د افغانستان، د افغانستان له ولس څخه صلاحیت ولری. صلاحیت د دې چې څنګه سوله راوړی، څنګه یې وپالی او مخصوصاً ترپایه سوله څنګه راولی. د دې لپاره یو ملی بحث ضرور دی او انشالله و تعالی دا کېږی.

در خاتمه، بازهم تبریک می‌گویم، تشکر می‌کنم، افتخار می‌کنم که این روز تاریخی انشالله شروع روزهای‌آینده خواهدباشد که هرسال با زنان افغانستان سر موضوعات مشخص از تمام اطراف و اکناف افغانستان باهم جمع‌شوند و با یک‌صدای واحد، آینده‌ی این ملت عظیم را رقم بزنند.

تل دې وی افغانستان،

یشه سن افغانستان،

زنده‌ باد افغانستان،

پاینده ‌باد زنان افغانستان،