متن کامل سخنرانی محمداشرف غنی رئیس‌جمهوری اسلامی افغانستان در مراسم بزرگداشت از جایگاه خواجه عبدالله انصاری و ملکه گوهرشاد بیگم

متن کامل سخنرانی محمداشرف غنی رئیس‌جمهوری اسلامی افغانستان در مراسم بزرگداشت از جایگاه خواجه عبدالله انصاری و ملکه گوهرشاد بیگم

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب میر صاحب، جناب خلیفه صاحب نوید، تمام حاضرین مجلس، اعضای محترم کابینه، جناب یاری صاحب، جناب صافی صاحب، تمام بزرگان، خواهران و برادران، خوش آمدید!

 ای واقف اسرار ضمیر همه کس    در حالت عجز دستگیر همه کس

از هر گنه ام توبه ده و عذر پذیر    ای توبه ده و عذر پذیر همه کس

برای من جای افتخار است که امروز اول از شخصیت و تاثیر دوامدار پیر هرات امتنان کنم. قسمیکه استاد بهره گفتند، علاج دردهای وسیع ما پس در کشف عبارات، معنی، زندگی و محتوای کلمات و سرگذشت شان است. به تفصیل من نمی خواهم صحبت کنم، از جهتی که هم استاد صحبت کردند و هم دیگران، تنها در یک جای می خواهم باز نقل قول کنم و آن، ارتباط شریعت و طریقت از دیدگاه پیر هرات است.

زان در که درامدم، بیرون رفتم باز، هر گستاخی که از تعظیم خالیست حرمانیست، هر طریقت که از شریعت خالیست ختلانیست. شریعت آن‌است که به در خانه شوی و طریقت آن که بر سر پاها نشوی، در این عصر به ظاهر راست‌رو اینک شریعت، به باطن صاف شو اینک طریقت، چو ظاهر را به باطن راست کردی، خدا بین شو ز دل اینک حقیقت.

در این عصری که طریقت را همیشه سوء تعبیر کردند، ضرورت واضح است که ما ارتباط اساسی شریعت و طریقت را دوباره مورد بحث قرار بدهیم. چه خواجه عبدالله انصار، چه مجدد الف ثانی با کلمات مختلف به عین عبارت باید برگشت.

دین مبین ما در خون ماست، در احساسات ماست، همه ابعاد زندگی ما را تشکیل میدهد. متأسفانه به قدر کافی خود را نه شناختیم از جهتی که شخصیت های بزرگ خود را مثل خواجه عبدالله انصاری را نه شناختیم و امروز جای افتخار است که با ایجاد این مدال، امید است یک گفتمان ملی و یک گفتمان جهان اسلامی راجع به شخصیت پیر انصار و تاثیر دومدار این، سر روحیات افغان‌ها و روحیات جهان اسلام شروع شود. من پشنهاد اول جناب خسروی صاحب را فوراً منظور می‌کنم که تمام رساله‌های که دربارۀ شخصیت خواجه عبدالله انصار از طرف محققین پوهنتون هرات و همچنین، اگر محققین پوهنتون‌های دیگر باشند، فوراً به مصرف دولت چاپ شود و معلوم‌دار به این معنا نیست که دو پشنهاد دیگرشان منظور نشود. تحقیقاتی که سر شاعر و یکی از مهمترین شخصیت‌های طریقۀ نقشبندی جناب جامی صاحب شده، این هم چاپ شود و هم سر کاشفی صاحب.

این یک ضرورت است که تمام شاگردان مکاتب، محصلین و مخصوصاً مهاجرین افغان که در سراسر دنیا زندگی می کنند، دوباره فرهنگ بسیار غنی و فرهنگ وسیع خود را درک کنند.

پیر هرات همیشه منبع الهام برای من بوده و نادر بوده که من به هرات بیایم و به آستان شان نروم و افتخار می کنم جناب بهره صاحب که این خادم را این حیثیت را دادید که در دنیا خود را همشهری پیر هرات معرفی کنم.

ما در عین حال گوهرشاد را کم می شناسیم، نه تنها ارتباط این با شاه رخ، اما در حدود ده سال یک اثری در آخر چاپ شده، درهمین چند هفته پیش که تاکید براین می کند که پیش از قرن بیستم، شاید گوهرشاد بیگم قوی‌ترین زن سیاست مدار جهان بوده باشد.

ده سال یک امپراتوری بزرگ را به نیابت اداره میکرد و فکر کنید، کِه از یک زن هشتاد ساله می ترسد، اگر او زن شخصیت نداشته باشد و اهمیت نداشته باشد.

نکتۀ دیگری که در این باره مهم است، خودش درانجنیری یَد طولا داشت، این تنها نبود که انجنیرها را هدایت می‌داد، خودش تثبیت شده که از کلان‌ترین معمارهای وقت عصر خود بود و سلیقۀ این یک چیز ماندگار بود. فاجعۀ تاریخ ما خراب‌شدن مصلا، تخریب مصلا در ۱۸۸۵ بود و دلیل تخریب این بود که فکر می کردند که روس‌ها حمله می کنند، پنج ده را گرفته بودند، به طرف هرات خواهند آمد. از آن جهت نقطه دیگری که نهایت ضرور است، حفظ باقیمانده منارهای مصلا است و این را باید به حیث یک اولویت ملی ما در نظر بگیریم و من باز هم اعلان می کنم که هر چیزی که برای حفط آثار باقیمانده مصلا ضرور باشد، دولت اسلامی افغانستان مجبور و مکلف است که این را تهیه کند.

نقطه دیگر این است که هرات، همشهری های هرات، امید است گذشته هرات را فراموش نکنند. به دو نوع، یکی حد اقل هشتصد و پنجاه آبدۀ تاریخی است که هنوز ثبت نشده. اگر این آبدات تاریخی ثبت نشود، ما در حقیقت یک فاجعه را بار می‌آوریم و دوم خواهش من این است که باز در عصری‌سازی، تاریخ خود را فراموش نکنیم. فردا که انشالله و تعالی افغانستان به ثبات خواهد رسید، به رفاه، از گردش‌گری جهان اسلامی و جهان، به ده چند این تعمیرهای عصری برای تان عاید خواهد آمد. همه باید در این شریک باشیم تا آثار تاریخی هرات به زودترین فرصت ثبت شود. جناب صافی صاحب! خاصتاً از شما درخواست من این است که یک هیئت فوق العاده فرستاده شود و در ثبت این آثار و باز در حفظ و مراقبت این آثار کوشش اساسی صورت بگیرد.

از پیشنهاد بهره صاحب ابراز امتان می‌کنیم، یک قسمت عایدات گذرگاه، خاصتاً اختصاص شود به حفظ و مراقبت و توسعۀ آن، بر سر هر دو چشم.

نقطه دیگراین است که ما باید به یک دیدگاهی فرهنگی سر مهندسی خود بیایم و خواهش من این است که یک بحث اساسی سر سبک تیموری به حیث سبک ملی مهندسی افغانستان آغاز شود. آثاری را که از تیموریان داریم و با نهایت احترام، آثاری را که در سه قرن آخر ساختیم قابل مقایسه است؟ اگر پدران ما و مادران ما در آن وقت این ظرفیت را داشتند که با جهان با زبان رسای عرفان و با زبان مهندسی هم ماحول ما را، هم ماحول روحی ما را، هم ماحول فزیکی ما را بسازند، ما چرا از خود بیگانه می‌شویم؟ مولانا می‌گوید:

                    هر کسی کو دور ماند از اصل خویش       باز جوید روزگار وصل خویش

عرض من این است که در بخش مهندسی و در بخش عرفان پس وصل شویم و این، از خاطر این نیست که ما تنها به حیث یک ملت واحد، به حیث یک ملتی که خون ما، استخوان ما، عصارۀ خون نسل‌های گذشته ما است و قهرمانان ملی ما است افتخار می‌کنیم، از خاطراین که گذشته ما، راه آیندۀ ما است. ما فرهنگ افراطی نداشتیم، ما فرهنگ هم‌پذیری داشتیم، ما بینیش وسیع داشتیم.

از چشت شریف اکبر کلانترین امپراتور هند نه تنها الهام گرفت بلکه مریدش بود. بزرگترین شخصیت‌های سلسله چشتی در اجمیر شریف، در ملتان، در سرتاسر هستند. پیغام هرات، پیغام افغانستان محدود نیست. پیغام اسلامی است، پیغام جهانی است، پیغام‌های است که در قرن ۲۱ پژواک دارد، صدا دارد، انعکاس دارد.

نکته دیگر را هم فراموش نکنیم، اول به جناب خسروی صاحب و تمام همکاران دیگر ما که سر شخصیت گوهرشاد کار می کنند، یک کنفرانس بزرگ مشترک بین افغانستان و ازبکستان در تاشکند سر گوهرشاد دایر می‌شود و امید است که پژهشگران هرات و افغانستان سهم وسیع بگیرید تا این گفتمان که شخصیت های مشترک ماست، ما ابو ریحان بیرونی را در اینجا تجلیل کردیم، آنها گوهرشاد را به پیشنهاد من در آنجا تجلیل می کنند. ما باید پس ریشه های عمیق خود را در آسیای مرکزی دوباره زنده بسازیم و این را هم فراموش نکنیم که تنها عصر تیموری، عصر ادب و عرفان نبود، عصر علم بود. اولوغ بیگ صدها سال قبل از پژوهشگران اروپایی، مثل ابو ریحان بیرونی و در تعقیب ابو ریحان بیرونی، رصدگاه داشت. تحقیقات علمی آن وقت را کسی باید فراموش نکند، مثلیکه تحقیقات شان در بخش زراعت و غیره فراموش نمی شود.

و نکته دیگر این است که شخصیت بارز دیگر هرات بهزاد را، پیشنهاد من این است که ما یک کنفرانس ملی در کابل در ارگ ریاست‌جمهوری سر بهزاد بگیریم. خوش‌بختانه یکی از بهترین بهزادشناسان دنیا مایکل بیری امروز در افغانستان است و ۷۵ نقاشی درجه اول بهزاد را نه تنها جمع‌آوری کرده یک شیوۀ جدید ثبت است که روی فلز و شیشه مشترک می‌شود بسیار نازک است اما آن، چیزی فزیکی نیست. مایکل بیری می خواهد تثبیت کند و کتاب زیاد در این بخش روی دست دارد که زیاد ترین دزدی فرهنگی دیگران از تاریخ ما کرده اند. ضرورت این است که در شناختن بهزاد، در شناختن گوهرشاد و مخصوصاً در شناختن خواجه عبدالله انصار، ما دوباره خود را بشناسیم.

در خاتمه: الهی عذر ما بپذیر و بر عیب‌های ما مگیر. الهی همه عمر خود برباد کردیم و بر تن خود بیداد کردیم و شیطان لعین را شاد کریم، بود و نبود ما یکسان، از غم ما را شادی رسان. الهی از پیش خطر و از پس راهم نیست، دستم گیر که جز فضل تو پناهم نیست. الهی ترسانم از بدی خود، بیامرز مرا به خودی خود. الهی در سر خمار تو داریم و در دل اسرار تو داریم و بر زبان اشعار تو داریم، اگر جوییم رضای تو جوییم و اگر گوییم ثنای تو گوییم. الهی بنیاد توحید ما خراب مکن و باغ امید ما بی آب مکن. تشکر.