د شهیدانو اونۍ د نمانځنې په مناسبت د افغانستان د اسلامي جمهوریت د جمهور رئیس محمد اشرف غني د وینا متن

د شهیدانو اونۍ د نمانځنې په مناسبت د افغانستان د اسلامي جمهوریت د جمهور رئیس محمد اشرف غني د وینا متن

بسم الله الرحمن الرحیم

هموطنان عزیز، فرزندان و وارثین شهدای برحق ملت افغانستان، معلولین عزیز، حاضرین گرامی، خواهران و برادران،هموطنان عزیز، اولتر از همه تحفۀ پیشوای بشریت را خدمت شما تقدیم می کنم.

 السلام و علیکم و رحمت الله و برکاته

جا دارد نخست به روح همه شهدای برحق ملت افغانستان، شهدای نیروهای امنیتی و دفاعی ما، شهدای حوادث خونبار تروریستی در سراسر کشور اتحاف دعا نماییم و به مجروحین از بارگاه خداوند متعال شفای عاجل و کامل استدعا کنیم. هفتۀ شهید و فرارسیدن دهه محرم را به ملت عظیم و مسلمان افغانستان تسلیت عرض می کنم.

افتخار دارم که در حضور شما وارثین کسانی که با خون شان تعهد شان را با این وطن عزیز مان ثابت نمودند، قرار دارم فدا کاری های دوامدار قوای امنیتی و دفاعی پدران و براردان شمااست که زمینه کوشش های پیهم و مفید حکومت وحدت ملی را  در عرصۀ مناسبات بین المللی و منطقوی فراهم نموده است. اکثرا شما به نیکی یاد می‌کنید که در ساحه سیاست بین المللی و منطقوی ما کامیاب شدیم، اما اگر خون پاک پدران و برادران شما نمی بود، ذره کارهای دیگر ما به نتیجه نمی‌رسید. به حیث سرقوماندان اعلی و رئیس جمهور، من به شجاعت و همت شان افتخار می‌نمایم و برای تقدیر قربانی عظیم شان سر تعظیم را فرود می‌آورم.

قبل از اینکه روی پیشنهادات و نظریات شما تمرکز کنم، می‌خواهم چند نکته را در رابطه به هفته شهید و دیدگاه جمعی مان خدمت شما شریک سازم:

د شهیدانو اونۍ د نمانځنې په دې مناسبت کې غواړم وړاندیز وکړم چې د دغه بحث لپاره یو نوی لید پکار دی. اصلي مسئله داده چې د ټولنې او هېواد د ثبات لپاره یوه مهمه وسیله ټولنیز تړون دی. بدون یک قرار داد اجتماعی که قابل تطبیق باشد، یک ملت به ثبات نمی‌رسد.

په نورو هېوادونو کې په اجتماعي تړون باندې اجماع د دې لامل شوې چې په اکثرو اوسنیو پرمختللو هېوادونو کې له اوږدې تورې مودې وروسته ثبات منځته راغی. په دې مانا چې دغو هېوادونو کې خلکو د اجتماعي تړون له لارې د عدالت او ترحم ترمنځ یو انډول منځته راوړ.

تمام کشورهای که به ثبات رسیدند، یک تعادل را بین تحرک اقتصادی، عدالت اجتماعی و عطوفت اجتماعی به‌وجود آورده اند. اگر پیشرفت اقتصادی بدون عدالت اجتماعی و ترحم باشد، جنگل است. اگر دولت پاسخگو نباشد، حاکمیت قانون نیست و اگر اجتماع شریک نباشد و مشارکت نداشته باشد، عدالت عملی نمی شود.

زما عرض دادی چې که دغسې یو انډول ته رانشو زموږ دردونه نه حل کېږي. اول که دا تېرو څلوېښتو کالو ته وګورو، نو زموږ په عظیم ولس دومره  غم او ناخوالې راغلي، چې که په تیږه راغلې وای، نو ویلې شوې به وه.

صبر عظیم و همت بالای مردم افغانستان است که ما آب نشدیم، همیشه دشمنان افغانستان سر این حساب کردند که ما آب خواهیم شد، اما این آرزو را به جهنم خواهند برد.

ګورئ درد عام دی. چاره یې هم عامه ده، شما از ۳۴ ولایت افغانستان آمده اید، آیا درد یک خانواده شهید از درد خانواده دیگر شهید فرق دارد؟ چرا بین درد تان تفرقه می اندازند؟ چرا درد مشترک را به درد های کوچک بدل می‌کنند؟ ما اجازه نمی دهیم که درد های کوچک مقابل درد های بزرگ ما قرار بگیرند. ځکه چې د دوو دلایلو له نظره زموږ ټولنه د ودې او ترحم ترمنځ د توازن رامنځته کولو مرحلې ته نه ده رسېدلې.

شما همه تان برحق می‌گویید، اگربه این توازن رسیده می بودیم، مجلس امروز ضرور نبود. چون افراط و تفریط موجب ثبات یک کشور نمی‌شود، ثروتی که از باد ساخته شده با ثروتی که از دست و عرق جبین ساخته شده فرق عظیم دارد. ثروتی که در خدمت ملت قرار می گیرد و سازنده می‌باشد تا ثروتی که به کشور های بیرونی انتقال می‌شود فرق عظیم دارد.

لومړی زموږ په هېواد کې هر څوک فکر کوي چې مظلوم دی او نسبت نورو ته په ده باندې ډېر ظلم شوی دی.

دویم: هر یو فکر کوي چې د افغانستان په مقدس جهاد کې د ده ونډه له نوروکمه نه وه که زیاته وه، نو پکار ده داسې د حل لارې ته راشو چې غم مو مشترک شي او انحصاري نشي.

بیایید بپذیریم و مشترکاً به این اجماع برسیم که جهاد و شهادت از افتخارات مشترک ما است و همه به یکصدا قبول کنیم که ملت عظیم ما همه به این افتخارات سهیم هستیم. آیا کدام بخشی ملت افغانستان است که امروز در این تالار حضور نداشته باشد؟ یو غم دی که نه؟ که بشردوست صاحب غږیږي یا صافی صاحب صحبت میکند عین صحبت است، اگربه پشتو است یا به دری است و یا به ازبکی است یا به ترکمنی است و یا هم به پشه یی است، وسیله ارتباط ما مختلف است، به لهجه های مختلف صحبت می‌کنیم اما یک ملت واحد هستیم. هر گاه این واقعیت را از دل بپذیریم، پس نیاز است که این را هم قبول کنیم که ما از خانوادهای شهدا، مجروحین و معلولین خود خاصتاً از قوای امیتی و دفاعی خود قرضدار هستیم. کلمات را همیشه ذکر می‌کنیم اما اگر قرض خود را قبول نکنیم در ادایش ناکام خواهیم بود. مننه صافی صاحب چې  له دې تالار نه بې له ژمني نه وځو، کور دېودان!

هغه ځایونه او د ټولنې برخې چې زیاتې خرابې شوې دي د هغو د خرابي ارزونه وکړو. د هغو رغاونه خپل مسوولیت وګڼو او په دې ډول د شهیدانو، معلولینو او ټپیانو د کورنیو او ټولو هېوادوالو پر وړاندې خپل پور او مسوولیت ادا کړو. له بده مرغه تېرو اوولس کالو کې دا اجماع نه وه راغلې، همېشه مو یادونه کړې اما عملي پروګرام باندې نه یوو راغلې چې څنګه به دا پور ادا کوو، اما نن زه له تاسو نه مننه کوم چې دا بحث مو شروع کړ چې خپل حق غواړئ او خپل پور غواړئ.

سوم، باید عدالت را تعریف کنیم. مثلی که در قطعنامه‌ی شما آمده، مثلی که مثال‌های کشورهای دیگر را برای تان دادم، ما باید به یک اجماع برسیم که چه نوع نظام اقتصادی، قانون اساسِی خود را چطور به یک نظام اقتصادی و اجتماعی مبدل کنیم؟ ارزش‌های که می‌خواهید همه در قانون اساسی نهفته است، حالا طرق عملی و پروگرامهای مشخص به کار است. اکنون این به یک رسم مبدل شده که از مقام شهدا در یک هفته و یا در یک روز تجلیل نمائیم، اما دیدگاه و هدف ما که قبلاً برایتان اشاره نمودم، فقط برای تجلیل یک هفته و یا یک روز بدست نمی‌آید. حبیب‌الرحمن خان خوب گفت که از اینجا برامدید در دلم جای داشته باشید. از این جنرال صاحب‌ها بپرسید که در دل من شما دوامدار جای دارید، از خاطری‌که روز و هفته‌یی نیست که من از اینها پرسان نکنم.

بیایید دیدگاه مان را به اقدامات منظم مبدل سازیم تا اینکه یک حرکت مثبت ایجاد گردد و از این جهت ما نیاز به یک بحث ملی داریم.

با فیرهای هوایی، ایجاد شور و غوغا در سرک‌ها، راه‌ها و کوچه‌ها و ایجاد فضای رعب و وحشت، نه تنها که مسئولیت و قرض ما در قبال شهدا، معلولین و مجروحین ادا نمی‌شود، بلکه با این اعمال غیر مفید، شهروندان و هموطنان عزیز ما به تکلیف قرار گرفته و به آرمان‌های شهدای ملت افغانستان بی‌حرمتی  صورت می‌گیرد. شخصیت شهدای ما، مسعود شهید و همه شهدای دیگر ما والا تر از این است که برخورد منفی همرایش میشه اوس زموږ تګلاره باید څه وي؟ موږ شهیدان ورکوو. همدا اوس هم هره ورځ شهیدان ورکوو. ټول غواړو د شهیدانو کورنیو، ټپیانو او معلولینو ته مرسته او امکانات برابر کړو، خو دا باید په ولس کې مطرح او پوښتنه وشي چې دغه مرستې او امکانات له کومه ځایه او څنګه برابرېږي؟

څلوېښت کاله کېږي چې وینه بهېږي. که چېرې په اوسني حالت روان یووچې ګډوډي منځته راشي، هدف ورک وي. ټولنیز تړون ته شا کړو، غوغا جوړه کړو، هوایي ډزې وکړو، نو بیا دوامداره ثبات ته نشو رسېدلی. هدف چیست؟ سال آینده سالی چهلم هجوم اتحاد شوروی بر افغانستان است، چهل سال بس است! ما ثبات می‌خواهیم، ثبات پایدار در چارچوب یک نظام جمهوری اسلامی افغانستان که ملت محور است، مردم سالار است. بگذارید که ملت افغانستان با آزادی تمام قشر سیاسی خود را و رهبری سیاسی خود را تعیین کنند. آیا در قرن بیست و یک ادعای میراثی دارید؟ آیا به نظام‌های میراثی می‌خواهید مراجعه کنید یا نظام مردمی را تحکیم بدهیم، تقویه کنیم تا حق به حقدار برسد.

د عدالت د تعریف په اساس چې څنګه ټولنیز عدالت منځته راوړو، دا باید روښانه کړو چې د عادلانه نظام له جوړولوپرته عدالت نه تامینېږي. غواړم یوه خبره روښانه کړم چې عادلانه نظام په باندنیو مرستو نه جوړېږي. یو ځل بیا یې تکراروم چې عادلانه نظام په بهرنیو مرستو نه جوړېږي. یواځي زمونږ او تاسو په قوي مـټو جوړیږي او دا عادلانه نظام زمونږ په اسلامی ټولنې کې  یواځې د اسلام د مبین دین په اساساتو کېږي  لکه د حدیبې د سولې تړون او د حضرت محمد(ص) سیرت. اساس فکری دین مبین اسلام به اساس عدالت استوار است، نه به اساس زور. چون بدون عدالت نه اردو تشکیل شده میتواند، نه مالیات گرفته می‌شود و نه تجارت صورت گرفته میتواند.

در صورتی‌که ما انتظارداشته باشیم که  بیرونی ها برای ما نظام بسازند یا مارا از گرسنگی و فقر نجات بدهند، واضح است که مسئولیت خود را فراموش می‌کنیم. هر ملتی که مسئولیت خود را فراموش کرده، به کامیابی نرسیده! آیت قرانی نیست؟ بناً مسئولیت‌های خویش را باید قبول کنیم و به شکل دوامدار و مشترک کار نمائیم. تجربه بین المللی ثابت نموده که تحرک اقتصادی پایدار و انکشاف متوازن تهداب عدالت اجتماعی را فراهم می‌کند، وقتی که سر توزیع منابع صحبت می‌کنیم، آیا اگر صفر را به هر چیز تقسیم کنید از صفر کرده زیاد تر می‌شود؟ اگر نیم نان را به چند نفر تقسیم کنیم به چند نفر می‌رسد؟ حرف این است که باید فابریکه تولید نان ایجاد شود، نه اینکه نیم نان را بر سر تقسیم اش به جنجال برسیم. افغانستان ته خدای (ج) هر شی ورکړي، مونږ باید منظم فکر ولرو چې خپلې طبعي منابع او اساس منابع په کار واچوو.

ګورئ د ولسي جرګې، د ولسوالیو شوراګانو او همدارنګه د ولسمشرۍ انتخابات مو مخته دي. انتخابات باید په یو ملي بحث بدل کړئ، داسې چې زموږ وحدت، ټولنیز عدالت او مذهبي اتحاد په کې تمثیل شي.

باورمندی بالای نیروهای امنیتی و دفاعی ما وجود دارد و اکنون فرصت برای پایاندادن جنگ و بحران چهلساله است. در حضورداشت شما من به وضاحت اعلام میکنم که به حیث سر قوماندان اعلی قوای مسلح افغانستان، سر قوای امنیتی و دفاعی ما افتخار میکنم! کدام اینها انتخاب نداشت، تمام نیروهای امنیتی و دفاعی کشور ما رضاکار هستند. کدام اینها قربانی نداده اند و کدام اینها صدها بی مهری را تحمل نکرده اند؟ و یک نکته واضح شود، جای صد هزار نیروی بین المللی را گرفتند، تمام متخصصین بین المللی و منطقوی در این تحلیل بودند و این نتیجه سیاه را گرفته بودند که اینها خدای ناکرده در شش ماه خواهند شکست، یا هر روز به قوت زیاد تر میروند؟ شما فرزندان صدیق این شهدا و قهرمانان این وطن حق دارید که از دیگران حق بخواهیدکه سر قوای دفاعی و امنیتی ما سرمایه گذاری کنند.

قسمیکه هم صافی صاحب و هم  بشردوست صاحب گفتند که امروز حمله بالای وحدت، تمدن، وحدت مذهبی و تاریخی ما است، باید بفهمیم چرا سر غرب کابل حمله می‌شود؟ برادران و خواهران هزارۀ ما، برادران و خواهران ما هستند. هر پیرو فقه جعفری، هر اهل تشیع افتخار این ملت است! ما نمونه ای وحدت ملی هستیم، هر زبان ما، زبان افتخار ما است، هر قوم افغانستان تاریخ بزرگ داشته، هر ولایت افغانستان مهد یک دولت یا امپراتوری بوده، چهار هزار سال تاریخ را در نظر نگرفتند، یک تمدن عظیم فرهنگی را در نظر نگرفتند، خیال می‌کنند که ما را از روی صفحه محو می‌کنند. دشمنان افغانستنان به صورت واضح بفهمند که این ملت محو شده نمی‌تواند. هر کسی که خیال محو شدن این ملت را در سر پرورانده، قبرش کوه‌ها و دره‌های ما بوده، اما ضرورت این است که ما مسئولیت جمعی و ملی خود را درک کنیم.

اقشار سیاسی، نخبه ګان سیاسی، جامعه مدنی شبکه های زنان افغان، شبکه های  رسانه ها، علما از هر وقت دیگر اتحاد ما، وحدت ما ضروری و حتمی است. صدای واحد، موجب تاثیر نهایت زیاد می‌شود، صدا اگر پراگنده باشد، اگر هدف هم واحد باشد، عین تأثیر را ندارد. از تمام اقشار افغانستان باید یک صدای واحد براید که صلح را می‌خواهیم، ختم جنگ را می میخواهیم، ثبات و عزت می‌خواهیم.

زمانیکه می گوییم  جنگ را تعریف نماییم، به این معنا است که جنگ کنونی، منطقه یی و بین المللی است. بحران ۴۰ ساله پایان یافته میتواند، زیرا اجماع بین المللی و فشار بی سابقه بالای گروه‌های تروریستی و حامیان شان موجود است.

در این خو انشاالله و تعالی شک و شبهه ندارید، که زما سر باندې قیمت ږدي تاسې پوهېږئ چې سر کې به څه افکار وي چې ارزښت لري!

استراتیژی ایالات متحدۀ امریکا برای افغانستان و جنوب آسیا ،استراتیژی است که مردم افغانستان آن را برای ۴۰ سال می خواستند. که ثبات افغانستان در چارچوب یک منطقه مصئون تضمین شود.

د سولې امکانات له بل هر وخت څخه بهتر دي، د جنګ ماهیت تغیر کړی. او د افغانستان امنیتي ځواکونو وښوده چې د پرمختللو او مجهزو بین المللي قواوو ځای یې ونیوه او ورځ په ورځ  دخدای ج په فضل د دوی قوت ډېرېږي. نو پوښتنه داده چې ایا غواړئ په هغه وخت کې چې نږدې ده سولې ته ورسېږو ځان په انزوا کې خپله واچوو؟ دوهم بدیل مو څه دی، له نړۍ نه غواړئ چې بیا سل زره عسکر راولېږي او څوک دا غواړي؟

زه واضح وایم! به صلح نزدیک هستیم، در این حالت آیا انتخاب ملت اینست که به انزوا برویم یا اینکه می‌دانید که از انزوا کشیدن افغانستان  در چهار سال گذشته از افتخارات و دستآوردهای حکومت وحدت ملی است. حالا که فرزندان صدیق تان ثابت کردند که جای صد هزار عسکر مجهز بین المللی گرفته می‌توانند، باز می خواهید اینها را مزدور خطاب کنید! به تعقیب عدلی بیندازید شان! چرا پیش از حکومت وحدت ملی رهبران سیاسی افغانستان به قول اردوهای ما نمی‌رفتند، به پولیس ما نمی‌رفتند، به امنیت ملی ما تشریف نمی‌بردند؟ آیا شما قابل افتخار نیستید! آیا شما سر پدران تان افتخار نمی کنید! آیا خون اینها پاک نیست!

زه غواړم چه پوښتنو ته ځواب ورکړم! آیا دا زما وظیفه نه ده، اساسي قانون کې چې هر سرباز پسې، هر بریدمل پسې، هر ساتنمن پسې، هر افسر پسې، هر جنرال پسې وګرځم! دغوري صاحب زوی، د شهید غوري زوی دغلته کېناستلی! آیا افتخار من نبود که تابوت پدرت را سر شانه‌های خود ببرم! افتخار می‌کنم که تابوت جنرال‌های افغانستان را بالای شانه های خودبرداشتیم.

په منطقه کې ځینې غواړي زموږ بین المللي ارتباطات له منځه یوسي، هغه شی مو چې په عقل او قربانۍ ترلاسه کړی دی په احساساتو یې ولې له لاسه ورکړو؟

احساسات وقتی که با منطق یکجا شود، با طرح یکجا شود، از این کرده قوت عظیم اخلاقی وجود ندارد، اما اگر احساسات تنها بر احساسات باشد و با طرحه یکجا نشود، خدای ناخواسته موجب بربادی می‌شود. ضرورت واضح است که ما احساسات خود را جهت دهیم. تفکیک دوست و دشمن خود را به‌صورت واضح نمائیم و از همه زیادتر چیزی که همیشه دوای درد ما بوده، دین مبین ما، وحدت ملی ما، اتفاق مذهبی ما، حس قربانی و تعهد ما به عدالت اجتماعی و مساوات هرافغان عملی شود.

حال روی ابتکار و پیشنهادات مشخص شما میپردازم:

اول تشکر از ابتکار تان! ما چشم‌درد پشت یک آدرس می‌گشتیم، شما امروز به ما یک آدرس دادید. هر بار که از این جنرال صاحبان پرسان می‌کردم، از سرقوماندانی اعلی، اینها گزارشات را می‌آوردند، مگر در مابین آن یک چیز کم بود، دیدگاه شما، چشم تان، درد چشم تان، اشک تان، حس محرومیت تان و حس افتخار تان! امروز شما کشور را آدرس دادید، من از این آدرس استقبال می‌کنم.

صافی صاحب د دې په ځای چې له اوله یې شروع کړم له آخر نه یې شروع کوم، ځکه چي بشردوست صاحب هم په دې راغي. هدایت من به اداره امور، وزارت محترم شهدا و معلولین، کار و امور اجتماعی، جناب ذکی صاحب، سرقوماندانی اعلی این‌است که این نهاد را به حیث یک آدرس واضح همکاری دولتی مبدل کنید، امکانات یک دفتر را در شهر کابل برایشان فراهم کنید.

دوم، اینها نقد می‌خواهند، نه نسیه! اینها عمل می‌خواهند، نه وعده! بنابرین در اولین نهادهایی‌که مقرری صورت می‌گیرد، به اساس یک پروسه شفاف از بازمانده‌ها و خانواده‌هایشان، ریاست جمهوری است، وزارت کار و امور اجتماعی است، وزارت داخله است، وزارت دفاع است و نهادهای دیگری به‌شمول وزارت مالیه که در این کار ها نقش مستقیم دارند. یوې شفافې طریقې باندې راشئ چې بهترین د تاسو راشي استازیتوب وکړي.

موضوع سوم، دیدگاه وسط مدت است، بشردوست صاحب ذکر کردید که باید به این خانواده‌ها توجه شود. از نگاه پایدار بودن مناسبات اقتصادی! تجربه بین المللی چیست؟ تجربه بین المللی این‌است که یک نهاد بی‌طرف غیر دولتی باید ایجاد شود تا هم به شهدا، هم به زخمی‌ها و هم به تقاعدی‌های قوای امنیتی و دفاعی کمک کند. یک صندوق واضح را با کمک اداره امور ایجاد و وزارت محترم کار و امور اجتماعی ایجاد کنید، صندوق‌های بین المللی وسیع وجود دارد، خاصتاً در امریکا و انگلستان و کشورهایی‌که در گذشته به افغانستان کمک‌های عظیم کرده بودند، که وسیله ارتباط فراهم شود. این ضرور است، بدون این امکانات فعلی تنها ما را اجازه نمی دهد،  دیگر ضرورت واضح است که در این بخش اقدام شود.

موضوع سوم، پیشنهاد تان در قسمت نظارت از تطبیق امتیازاتی که در قانون گنجانیده شده و ما برایش تعهد داریم. یک سیستم واضح را با این اداره ها ایجاد کنید، نقش نظارتی به نقش مداخله‌یی مبدل نشود. د نظارت معنی دا ده چې تاسې اعداد ټولوئ، ارقام ټولوئ او بېرته به یې یوې عالي کمېټې سره د جناب ذکي صیب په مشرۍ شریک کړئ چې ماته ورسېږي، اما دا په دې بدل نشي چې نظارت لکه ځینې نورو غوندې شي چې بیا په مداخله باندې بدل شی!

نو دلته تاسې بی طرفي ټولو کورنیو لپاره زښته ډېره ضرور ده، په دې طریقې باندې انشاالله و تعالی مونږ او تاسې مخکې تلی شو.

از خاطر کمک عاجل به خانوادههای شهدای قوای امنیتی و دفاعی ما، در ظرف دو ماه، کوپون برای ۱۰ هزار نفر در شهر کابل در مرحله اول امتحانی تطبیق میشود، بعد از آن افغانستان شمول می‌شود.

دا به یوه اساسي مرسته وي، نور هیڅ بل ځای ته دا اقدام ما نه دی کړي، نن مې تاسو سره ټینګه ژمنه ده چې دغه شی د شهیدانو د کورنیو لپاره تطبیقېږي. او هیله مې دا ده چې انشاالله و تعالی که موږ خپله داخلي منابع پیدا کړې، دا به ټولو نورو ځایو ته، قوای امنیتي ته او بیا ملکي ته ورسوو، مګر د تاسې لومړيتوب اوله خبره ده.

بله خبره، همدغه ګروپ د خنډ او ځنډ و باندي یو تخنیکی ګروپ جوړ کړئ چې د خنډ او ځنډ تمام کارونه اداره امور او وزارت کار او امور اجتماعي سره تشخیص شي، چې چېرې خنډ دی، چېرې ځنډ دی، چې زه یو فرمان صادر کړم چې  اساسې بدلون راشي. تطبیق د قانون په دې درې مادو کې ۴۰۰۰  بورس در پوهنتون های خصوصی برای خانواده­های های شهدا، قوای امینتی و دفاعی افغانستان اختصاص داده شده و همرای قتالی صاحب کار کنید که توزیع عادلانهء آن صورت بگیرد. بل وړاندیز مو دا ؤ چې په رقابتي امتحانونو کې صاف میدان درسره وي، په دې باره کې کمیسیون د اصلاحات اداري ته، جناب قتالی صاحب یک حکم واضح من برای کمیسیون را ترتیب کنید که زمینه مشارکت اینها را فراهم ساخته باشند و پنج نمره حداقل و یا نمره زیادتر باشد، برایشان امتیاز بدهید. ببینید میدان رقابت را برای اینها مسطح نبوده و از دل هرکدام شان بیآیید، از دل صافی صاحب، از دل بشردوست صاحب و از دل دیگران بیآیید. روزیکه خبر برایشان رسید که پدر شان، یا پسرشان و یا برادرشان شهید شده است و مخصوصاً کسانی که جوان بودند. هفت ساله، پنج ساله و ده ساله بودند و آن روز یک روز فراموش ناشدنی برای آنها است. روز پیشتر به امید این بودند که پدر بیآید و از جیب برایشان یک هدیه بدهد و در آغوش خود بگیرد و درد شان را تسکین بدهد و قصه برایشان بگوید و فردا نام شان به یتیم بدل شد. درد یتیم در افغانستان درد بسیار سخت است، اما فراموش نکنید که بزرگترین شخصیت تاریخ بشریت حضرت محمد “ص” یتیم بود.

نو دلته په کار دی چې یو فیصدي ده فیصد ترجیح واضح وجود داشته باشد تا مشکلاتی که در پیشروی اینها و خانواده هایشان بوده باید درک شود و قسمت اول هدایت دیگر من این است و ذکی صاحب و نادری صاحب شما کار کنید در بستهای خالی پیش از اینکه امتحانات انجام میشود با یک سیستم شفاف برای اینها زمینه تقرر را فراهم کنید و اولین قدم را قتالی صاحب در ارگ ریاست جمهوری بگذارد. در شورای امنیت ملی، در اداره امور، در ریاست دفتر و در تمام ادارات ریاست جمهوری بگذارد.

تاسې ما باندې اعتماد وکړ، په سترګو. که اعتماد مو نه وای کړی ولې به درسره غږیدم. زړه نه زړه ته لاره وي که ستاسې سترګو اوښکې راځي، زما زړه کې وینه تویېږي. زما بدترین برخه د ورځ سحر وخته دی چې ارقام د شهیدانو راوړي. هغه وخت کې هیڅوک پنځلس یا شل دقیقې ما سره خبرې نه شی کولای، ځکه لکه مار غوندې پېچم، اما دا شهدا د یو لوی هدف لپاره دي او هغه هدف دا دی چې دا بحران ختم کړو نو دوه عمده خبرو باندې تاسي راغلئ زه دوه حل لارې غواړم.

 اول جلوگیری از تلفات، زیاد ترین تلفات ما بدبختانه به خاطر تصامیم غلط در قسمت تعبیه قوتها صورت گرفت. جنرال صاحبان حضور دارند و تمام شما از خانودههای امنیتی و دفاعی هستید. در تعرض، ما کمترین قربانی را دادیم. قربانی ما از جهتی بوده که مداخلات بیحد اجتماعی و سیاسی وجود داشته که پوستههای اردوی ملی و خاصتاً پولیس ملی در جاهای غیر مناسب باشد. در پوسته مصئونیت نمیآید. در یک قوه متحرک امنیتی و و دفاعی مصونیت میآید.

نو ځکه ستاسې آواز مې پکار دی چې مونږ قوه باید ټوله کړو. یو بیس چې سل نفره وي، ځان نه بهتره دفاع کولای شي او بهتره حمله کولای شي یا یو بیس چې پنځه نفره وي تاسې حساب وکړئ. از این جهت باید تعبیه قوت های ما به یک بحث ملی مبدل شود و اردوی ملی و پولیس ملی را دوباره متحرک بسازیم. از هزارها جای زمین­گیر شدیم. مقاومت کوچک مقابل یک هدف بزرگ صورت می گیرد. دلته زه غواړم اعلان کړم چې ټول باید دې نتیجه ته ورسېږو چې تعبیه د قوتو یو علم دی، یک علم واضح است و هر کس این را انجام داده نمی تواند. دغه کار به وکړو او ډېر له تلفاتو نه مخنیوی کېږي او نور ابعاد یې مطلق ور باندې فکر کوو او زما ژمنه درسره دا ده او دوی نه پوښتنه وکړئ چې دوامدار په دې باندې تمرکز دی، اما آرمان اساسی همه ما و شما صلح پایدار است. تاسې ماته ویلې چې اقدامات وکړئ.

ورونو، خویندو، عزیزانو! که زما سر د سولې لپاره غواړي په دواړه لاسو یې ورکوم.

بین الافغاني مذاکرات غواړم، غره کې، دښته کې، دباندې، حجره کې، کیږدۍ کې، راشئ چې که درد یو دی، راشئ چې حل یې کړو. کوچني اختر دا وښودله چې وحدت لرو، نو ځکه زما غوښتنه داده چې سوله اوس ولس پورې تعلق لري. یوازې د دولت کار نده.

صلح خواسته ملت است، خواسته خانوادهء شهداست، خواستهء هر افغان است. صلح پایدار دقت میخواهد، اما قدم اول، یک قدم جرئت است.  اگر آتش بس را اعلان نمی کردیم، فکر می کردید که وضعیت واقعی چیست؟ مشکل در کجاست؟ و فرصت در کجا است.

مانه چاپوښتنه وکړه چې ولې دې په دې برخه کې ډېره  مشوره و نکړله؟  ما ویلې خو اول درې نیم کاله مې مشوره و کړه چې ټول وطن سوله غواړي. دایې اول ځواب. 

دویم، که خدای ناکرده کامیایه شوی نه وای، یوه غاړه پکار وه چې د چړې لاندې راشي یا تبر لاندې راشي.  د ولسمشر غاړه په دې ارزي چې ریسک واخلي.

او دریم له ټولو نه مهمه، هیڅ وخت مخکې له دې دوه زره نهه سوه اوه، د افغانستان علمای کرامو د سولی غوښتنه نه وه کړې. فراموش نکنید، جنگ در افغانستان هیچ نوع مشروعیت مذهبی ندارد.

وقتیکه دوهزار و نهصد هفت نفر عالم دین ما بدون هیچ نوع مداخله، بدون هیچ جهت گیری، جهتی که علمای ما گرفتند چی بود؟ صلح، خیر، سلاح، و جلوگیری از انتحار و انفجار. علمای اندونیزیا، علمای تمام جهان اسلام، از مکه معظمه و مدینه منوره آواز آمد، دران حالت، من در چهار روز تصمیم گرفتم.

نو ځکه باید پدې واقعاْ پوه شئ چې د ملي وحدت حکومت ټینګ عزم لري. او واضح په دې برخه کې اجماع ده. په مذاکراتو کې به پوه شو چې قېمت د سولې څه دۍ. اما یو شی چې جناب صافی صاحب، جناب بشردوست صاحب، همه ملت افغانستان می فهمند، قیمت جنگ را می فهمند. قیمت انتحار و انفجار را می فهمند.

پریروز من همرای یازده ولایت و همرای هفت قوماندان قول اردو، کنفرانس ویدیویی داشتم، اگر فکر کنین اگر این موضوع ما، عوض امنیت، مهارکردن آبها و ختم خشکسالی می بود، اگر این زمینه کاریابی برای تمام خواهران ما می بود، اگر این زمینه سرمایهگزاری بالای مکاتب و پوهنتونهای ما می بود، خو هره ورځ مې په څه مصروفوي، چې بیا امنیتي خبره راشي او د امنیت خبره کېږي.

موضوع اخری را که شما گفتید، توجه اساسی کار دارد و آن شهدای ملکی ماست، این یک زمینه بررسی کامل را کار دارد، یک اقدام واضح و بررسی اساسی انجام شود، تا ما ابعاد این قضیه را به وضاحت بفهمیم، و بفهمیم که در داخل امکانات خود، چه کرده می توانیم. اما ضرور است تقاضای برحقی که درین مرحله شده، مورد توجه جدی ما قرار بگیرد.

په آخر کې لومړی بیاهم تاسې ته تسل درکوم، له بعضې نه پنځه کاله شوي له بعضې نه لس کاله شوی، دېر یا کم بعضې نه به دولس کاله شوي وي، مګر درد د شهادت همېشه تازه دی او مخصوصاًچې سره یو شئ تسکین پیدا کوئ ، ځکه اوس تاسې ټول پوه شوي یئ چې یو لوی عظیم درد په ټول افغانستان کې دی او هغه درد د شهیدانو د کورنۍ دی. زه تسل در کوم.

دویم، دادی چې ستاسې په پلرونو او ستاسې په ورونو باندې ویاړم. ټول افغانستان هم دوی باندی ویاړي و هم مدیون اینهاست. حکومت وحدت ملی تعهد واضح دارد که خود را مقروض می داند و آماده به ادای قرض خود است. ټول کارونه  په یوه ورځ نشو کولای، اما هیله ده چې په اول قسط تاسی ته دا زمینه برابره کړي چی متقابل اعتماد راشي.

از ابتکار تان بازهم ابراز امتنان می کنم، یک آدرس دادید، این آدرس را عزت و حیثیت اش را نگاه کنید، انشاءالله و تعالی گفته های دیگر تان عملی میشود.

یشه سن افغانستان،

تل دې وي افغانستان،

زنده باد افغانستان!

پاینده باد آرمان های شهدای ما