د ملي روغې جوړې عالي شورا د لومړۍ ناستې پرانیسته او جمع بندي کې د جمهوررئیس محمداشرف غني د وینا ټرانسکریپټ

د ملي روغې جوړې عالي شورا د لومړۍ ناستې پرانیسته او جمع بندي کې د جمهوررئیس محمداشرف غني د وینا ټرانسکریپټ

سلامخانه ماڼۍ – ارګ

بسم الله الرحمن الرحیم

که اجازه مو وي زه به یوازې ووایم مشرانو چې کار ساده شي. ټولو مشرانو! از تشریف آوری تان امروز،  از صمیم قلب ابراز امتنان می کنم.

در نقطۀ اول من میخواهم از تشکری­ها شروع کنم، جناب داکتر صاحب از شما تشکر که ریاست شورای عالی مصالحه را به عهده گرفتید و از وحدت ملی افغانستان نمایند­گی می کنید.

از جناب استاد گرامی، استاد سیاف بخاطری که لویه جرگه اول را به قوت تمام مدیریت کردند و دوباره زمینه را برای مدیریت جناب شما فراهم کردند ابراز تشکر میکنم. استاد تاسې د افغانستان یو بڼست یئ، خدای مو همیشه لره.

جناب کرزۍ صاحب ستاسو د دوامدارو هلو ځلو نه چې کړې مو دي او کوئ یې د زړه له کومې نه مننه کوم.

جناب برادر گرامی معاون صاحب اول ریاست جمهوری، جناب معاون صاحب دوم ریاست جمهوری از وحدت فکر و عمل تان و از قاطعیت واضح که صلح بالاترین خواست ملت مسلمان افغانستان است و همه در یک صف ایستاده هستیم، ابراز تشکر می کنم.

جناب رحمانی صاحب رئیس ولسی جرگه افغانستان، جناب مسلمیار صاحب رئیس مشرانو جرگه افغانستان از موقف قوی شورای ملی افغانستان در حمایت تیم مصالحه و روند مصالحه ابراز امتنان می کنیم.

جناب قانونی صاحب، جناب خلیلی صاحب، معاونین اسبق ریاست جمهوری افغانستان، جناب استاد محقق، استاد عطا محمد نور، جناب وزیر صاحب اسماعیل خان، جناب گیلانی صاحب، یاد جناب پیر صاحب مرحوم بخیر باشد که زمینه را فراهم کردند، جناب مجددی صاحب، باز هم جای جناب حضرت صاحب خالی است، اما شما تشریف دارید.

شهرانی صاحب تشریف آوردند برای شان خوش آمدید می گوییم. انجنیر صاحب محمد خان، اسماعیل غضنفر یاد برادر شهید ما باز هم خوش هستیم که زحمت زیاد کشیدند، امروز شما از سکتور خصوصی، جناب احمد مسعود، خواهران گرامی ما صفیه صدیقی، شاه گل رضایی، زرقا یفتلی، فریده مهمند، نجیبه ایوبی، نسرین اوریاخیل، عالیه یلماز، همچنین برادران ما محترم صادق مدبر و محترم جمعه خان همدرد، از داخل حکومت معلومدار وزیر صاحب خارجه اتمر صاحب، جناب علومی صاحب، فضلی صاحب، مولوی صاحب جوره، حاجی صاحب الماس و همچنین از هیأت رهبری شورای عالی مصالحه، فرهمند صاحب، سعادتی صاحب، حاجی صاحب دین محمد، خواهر محترم ما زهره مطهر احمدزی، محمد اکرم خپلواک صاحب و خاصتاً از وزیر صاحب صلح سید سعادت نادری ابراز امتنان می کنم.

حضور شما یک پیغام واضح به تمام شرکای ما در منطقه و جهان، به تیم مصالحه ما و مخصوصاً به مردم افغانستان است.

مذاکرات در مرحله دوم رسیده، مرحله اول نشان داد که کار آسان نبود اما به نتیجه رسید. از تیم ما که از وحدت ملی نماینده­­گی کردند، از ارزشهای قانون اساسی، جمهوریت و فیصله­های لویه جرگه به قوت نماینده­گی کردند تشکر میکنم و از همۀ شما برای تقویه این تیم واحد و ملی ابراز امتنان دارم.

د دوی وحدت د افغانستان د وحدت نښه ده او اوله مرحله دوی ختمه کړې ده، اوس چې دویمې مرحلې ته داخلیږي د مشورې ضرورت به هره اونۍ کې ډیرتر شي. ضرورت واضح است که برای مرحله دوم، ما مشوره­ها را انجام بدهیم که شروع کار از همین جا آغاز می شود و به دقت، انشاالله تعالی و به همان متانت و تدبیری که پیش رفتیم باید پیش برویم. شرایط باید تحلیل شود. تغیر شرایط دوامدار است و در یک حالت متحول ما باید همیشه دقت داشته باشیم تا اشتباه نکنیم. ضرورت واضح است، هدف واضح است سر نقشه راه و اقدامات باید به نتیجه برسیم.

من میخواستم که در اول تنها اظهاراتم را به خوش آمدید، تشکر و ضرورت مشوره دوامدار خاتمه بدهم، از جناب داکتر صاحب دعوت می­کنیم که بیانات خود را همراه ما شریک کنند.

د جمع بندۍ برخه کې د جمهوررئیس محمداشرف غني وینا

جهان بعد از کرونا، جهان پیش از کرونا نخواهد بود. یکی از مهمترین انکشافات دنیا ایجاد براعظم اقتصادی آسیا است که به مرکز ثقل تمام دنیا بدل خواهد شد. تعریف امنیت، تعریف اقتصاد و تعریف همکاری بین المللی در حال تحول است. پیام خوش دارم که فعلاً اطمینان داریم که انشاالله تعالی برای ۲۰ فیصد مردم افغانستان در قدم اول واکسین ضد کرونا را تهیه کنیم و برای ۴۰ فیصد مردم افغانستان در مرحله دوم. دا به انشاالله تعالی د خلکو تشویش باندې ډیر تاثیر ولري او زمینه سولې ته، کار ته او نورو ته برابره کړي، ځکه که ماحل له یاده وباسو بیا سبا ډېره لویه پښیماني لري.

له بده مرغه دویم موج د کرونا راغلی، ما تر اوسه پورې ۱۸ جلسې دې باندې نیولي او د تاسو ټولو مشرانو ملاتړ د کرونا د مبارزې په برخه کې غواړم، چې ولس د افغانستان ته پیغام ورکړو چې ځان وساتي او مشران په اساسي توګه له دې نه نماینده ګي وکړي.

دوم، وضعیت های حساس، هم فرصت و هم خطر است. استفاده از این طور فرصت های حساس، تعلق مطلق به وحدت ملی ما دارد. بنأً وحدت ملی ما است که تعین کننده این است که ما چطور فرصت ها را وسیعتر ساخته می توانیم و خطرات را مدیریت کرده می توانیم، مگر این مرحله بدون خطرات خودش نیست. از این خاطر نکتۀ کلیدی که ذکر شد، نظام سرپوش همه است به کدام فرد تعلق ندارد. انقطاع نظام موجب بربادی می شود، صلح باید در داخل یک پروسه تنظیم شده که موجب تداوم نظام جمهوری اسلامی افغانستان باشد، در بین آن راه های حل بسیار زیاد است نه اینکه خدای ناکرده انقطاع را بیاورد و دستآوردهای ما را به خطر اندازد. ضروریست که ما اهمیت درس های گذشته خود را به صورت اساسی درک کنیم و پوشش وسیع چتر را هدف بگیریم نه اشخاص را.

تفکیک دیگر این است که رسیدن به صلح، مذاکرات صلح به جای خود و همه شما بزرگان، اما قدم دوم تطبیق صلح است. یک مملکتی که ۹۰ فیصد مردم ما زیر ۲ دالر در روزی زندگی می کنند، صلح را چطور تطبیق می کنید؟ کدام امکانات را برای این فراهم میکند، به چه ترتیب؟ حد اقل انشاالله تعالی ۲ تا ۴ میلیون برادران و خواهران ما که در کشورهای همسایه هستند دوباره برخواهند گشت.

طفل طفل است، زن زن است، افغان است، طالب و دولتی ندارد. ما مسئولیت تاریخی داریم که نهادهای دولتی را قسمی تحکیم کنیم که بتواند بار تطبیق صلح را ببرد. او دا په بې کفایته ادارې باندې نه کېږي. نو ضرور ده چې تاسې مشران په اصلاحاتو باندې چې په جینوا کې مې ژمنه کړې ده لاس راکړئ، یو بل ته لاس ورکړو او تطبیق یې کړو چې سبا خلک. او دې ماحول کې ځان باندې اتکا اصلي خبره ده.

ماحول تغیر کرده، سر کمک ها دنیا اتکا کرده نمی توانیم. به همان مقیاسی که کار داریم، باید آستین را بر بزنیم خود را انسجام بدهیم. فضل خداوند مملکت دارای منابع وسیع هستیم که بتوانیم. اما جهت واضح است که انسجام این ها ضرور است.  

برادران و خواهران محترم جنگ در افغانستان در سالی از ۴۰ میلیون دالر زیاد تر نمی خواهد. اما دلته ضروره ده چې دا ټول ابعاد باندې پوه شو چې بیا، موږ له یو خوانه انشاالله تعالی سولې ته رسیږو یو هدف دی او دې کې باید شک نه وي. له بلې خوا نور بیرغونه جګ نه شي، نور افراد تشویق نه شي، دلته ضروره ده چې دقت وشي. بنأً نقشه‌یی که همه شما بزرگان بالای آن کار خواهید کرد هم تدبیر میخواهد، هم حمایت میخواهد و هم قاطعیت میخواهد. سختو پوښتنو سره مخامخېږو، باید هغسې ځوابونه ولرو چې موږ مقصد ته ورسوي.

دویم بحث چې راغی د مننې بحث دی، بخش امتنان و تشکری است. اول همۀ ما مدیون قربانی های دوامدار قوای دفاعی و امنیتی این مملکت هستیم. این ها فرزندان صدیق این مملکت هستند که همیشه بخاطر افتخار و عزت این مملکت قربانی داده اند و امروز نسبت به همه روزهای دیگر، حامی نظام هستند. همچنین من می خواهم از آن بخش اداره ملکی که واقعاً شب و روز تلاش می کنند ابراز تشکر کنم، چون فرهنگ امتنان ما باید به مراتب زیادتر شود.

بزرگترین تشکری ما از مردم ماست، از تمام اقشار، از زنان، از جوانان، از تمام اقشار سیاسی مملکت، چون حوصله ای را که مردم ما برای رسیدن به هدف صلح نشان دادند و خشونت دوامداری که بعد از شروع مذاکرات وجود داشته، در یک مملکت دیگر این غیر ممکن می بود.

 یعنې دلته د افغانستان د ولس اراده، همت او ژمنه سولې ته واقعاْ بېسارې ده. موږ او تاسې ټول ډېر خوشبخته یوو چې یو ولس لرو چې د سولې له هدف نه ندی ګرځېدلی. ولس سوله غواړي زموږ او تاسې وظیفه دا ده چې دا سوله راوړو. اما د ولس حوصلې نه او د دوی ژمنې نه د زړه له کومې نه باید ټول مننه وکړو.

دریم، د افغانستان له لویې جرګې نه مننه پکار ده. له هغه ورځې چې تاسې مشورتي لویه جرګه وغوښته تر جناب استاد او جناب ډاکتر صاحب، ځکه لویې جرګې د افغانستان عظمت او اخلاقي دریځ وښود. دا بندیان بې د ولس له اخلاقي دریځه خوشې نشو کېدی.  

نکته کلیدی لویه جرگه این است که عقل جمعی ما بسیار سالم است. چون از قضاوت مردم ما نمایندگی می کند و عقل جمعی ما را لویه جرگه افغانستان تعین کرد و حدود خط مش هیأت مذاکره کننده ما را تعین کرد. دلته له لویې جرګې نه واقعاْ مننه پکار ده. په سختو شرایطو کې له دې بهتر بنسټ نشته. ضرور ده چې د لویې جرګې پالنه وکړو او دا عنعنه چې زموږ ټولو اقوامو او ولایاتو کې ده لا پیاوړې شي. د سولې په تطبیق کې دا جرګې بیا هم مهم رول لري، دیگر همکاری و هماهنگی.

نقطۀ چهارم که اجماع تمام مجلس است و این را به قوت اظهار می کنیم. تشکر از وحدت، حوصله، تمرکز، تحمل و تدبیر هیأت مذاکرات ما است. واقعاً از جمهوری اسلامی افغانستان نمایندگی کردند، وحدت زن و مرد، عالم و متخصص علوم دنیایی، تمام اقوام برادر، برابر و خواهر افغانستان در این به نمایش گذاشته شده، کسانی که شک و شبهه داشتند که هیأت به بهترین وجه نمایندگی کرده نمی تواند، حال باید فکر دوباره کنند. چه این ها را متحد ساخته؟ چتر وسیع نظام، منافع مشترک و از همه کرده زیادتر، تعهد همه مردم افغانستان به یک آینده مشترک. از هیات ابراز امتنان می کنیم، پشتبانی خود را از آنها اعلام می کنیم، مثلی که قبلاً اعلام کردیم و در مرحله دوم، هم موفقیت شان را میخواهیم، هیات مشوره را لازم میداند که بیایند مشوره بگیرند، یک دفعه سوال ها برای شان مطرح شود، سوالهای بسیار خوب مطرح کردند وقتی که جواب های آنها را دیدند، حتماً به مشوره های دیگر خواهند آمد.

از شورای عالی صلح در ۱۰ سال گذشته، جناب استاد از دو سال گذشته شما استاد خلیلی، شهید صلح جناب استاد ربانی، جناب حضرت صاحب مرحوم، جناب پیرصاحب مرحوم و فعلاً جناب داکتر صاحب از شما و همچنین قدر تمام شهدای شورای عالی صلح که در ۱۰ سال گذشته قربانی دادند، این بر ما واجب است و معلومدار تمام شهدای راه آزادی افغانستان که ضروریست.

من می خواهم در این بخش از سکتور خصوصی افغانستان هم ابراز امتنان کنم، که دوی نه وای د کرونا په اول موج کې به یو شدید بحران راتلو. افغانستان کې غیر له یوې وړې مظاهرې نه یو وار په ډوډۍ باندې جنجال پیښ نه شو، او سکتور د خصوصي د افغانستان نن واقعاْ د افغانستان  ولس ته د ډوډۍ ورکولو د موادو رسولو لپاره یو لوی رول لري.

از شورای ملی افغانستان، از ولسی جرگه و مشرانو جرگه به صورت دوامدار از موقف بسیار قوی و ملی شان در باره صلح ابراز امتنان می کنم و امروز خاصتاٌ از قشر سیاسی افغانستان، شما رهبران جهادی و سیاسی افغانستان، از زنان افغانستان و تمام اقشار افغانستان.

موضوع  سوم هدف مطلوب و رسیدن از امروز به هدف مطلوب است. نکته اعتمادی که وجود دارد در بین دنیا و ما، سر هدف مطلوب، یک اجماع ایجاد شده یک افغانستان مستقل، آزاد و دیموکراتیک که بتواند ارزش های گذشته را حفظ کند و ارزشها را دوام بدهد و در صلح با خود و جهان باشد. دا اسانه خبره نه ده، زه غواړم له اتمر صاحب نه مننه وکړم د منطقوي اجماع په برخه کې او بین المللی اجماع کې او ډاکتر صاحب نه او جناب صالح صاحب نه او ټولو نورو همکارانو نه مننه وکړم.

دلیل این هدف مطلوب اینست که وقتی که اجماع در تعریف هدف وجود داشته باشد نقشه راه ساده تر میشود، از خاطری که هدف مطلوب است که باید نقشه راه ما را و معیارهای ما را تعیین کند. هر وقتی که در یک دو راهه قرار داشتیم راهی که نه رفته اید و تجربه نکرده اید هم فرصت است و هم خطر دارد، اما از طرف دیگر ضرور است راه های را که رفتیم و نتیجه نه داده، به دقت از آن درس گرفته شود و چهل سال گذشته افغانستان درس های زیاد درین قسمت دارد که در دو راهه تعریف اش به وضاحت شود و وضاحت واضح داشته باشد، هر راهی را که خطرات داشته باشد مدیریت خطرات مهم است، نه اینکه راه صلح بی خطر نیست، راه صلح همیشه کپرک دارد، اما نقطه کلیدی این است که فهم مشترک، درک مشترک و مدیریت جامع وجود داشته باشد.

معیار برای مردم افغانستان چیست؟ ختم خشونت سرتاسری چهل سال گذشته. معیار موفقیت، کدام پیمان روی کاغذ نیست، تغیر در زندگی مردم ما است. بدون کاغذ به نتیجه نمی رسیم اما کاغذ باید یک هدف واضح داشته باشد که ختم خشونت باشد و از این خاطر گروه های دیگری که به خشونت دوام میدهند، باید به صورت واضح تعریف شود، چې بیا داسې حالت کې پاتې نشو چې ولس ته ووایو سوله راځي او ولس خدای نا کرده بیا شدت او دا وګوري، ضرور ده چې د منطقې او نورو ابعادو باندې چې دلته ثبات نه غواړي واضح او دقیق فکر وشي.

چون چهل سال خشونت مردم را  به تنگ آورد و اجماع واضح وجود دارد که ختم این، هدف اصلی ما است. من تنها یک معیار را برایتان میدهم، ۱۶ فیصد عاید پولی خود را در سال ۲۰۱۹ افغانستان تنها از خاطر خشونت و توریزم از دست داد.

فکر کنید پیشتر ذکر شد که دارایی های ملی ما اما دارایی های ملی ما را از یک طرف می سازیم و از طرف دیگر در حال خراب شدن است، اهمیت این باید به صورت اساسی درک شود که دوام خشونت از راه های دیگر نیاید.

دوباره می آییم به بخش بین لمللی نکته کلیدی که متوجه شما داکتر صاحب و همه همکاران است از وضعیت موجود به هدف مطلوب چطور می رسیم  و یک نقشه راه واضح را همه ما در شرایط متحول چطور به وجود می آوریم؟ چون قبلاً برایتان ذکر کردم که نقشه راه در شرایط ثبات منطقوی و بین المللی یک چیز است و در شرایط تغیر این، چیزی دیگریست و در حالتی که هستیم با تغیر دوامدار سرو کار داریم، باید سریع بتوانیم وضعیت را بخوانیم و مدیریت تغیر را داشته باشیم.

نکته چهارم ما اراده سیاسی است، لومړی ټکی دا دی چې د سیاسي ارادې سرچینه د ولس اراده ده. ولس د افغانستان سوله غواړي او ولس د افغانستان ملي سوله غواړي، نه سمتي سوله غواړي، نه تنظیمي سوله غواړي، نه قومي سوله غواړي. ولس د افغانستان ملي سوله غواړي او که څوک ثبوت غواړي لويې جرګې ته وګورئ ! نو ځکه ضرور ده چې ټول ولس د افغانستان ټول نسلونه د افغانستان، ښځې او ځوانان ټول باید په یو صف کې راشو، ځکه چې وحدت وي سیاسي اراده همغومره قوي کېږي، اما که وحدت نه وي او مونږ د تقسیم په مدیریت کې خپل وخت تېر کړو ، نو همغومره سیاسي اراده ضعیفېږي.

نقطه دوم ثبوت اراده است که پیشتر ذکر شد. ملت و دولت افغانستان اراده سیاسی خود را برای صلح نشان دادند. کدام قربانی را ما قبول نه کرده ایم؟ کدام وقت ما صلح را اولویت ملی خود اعلام نکردیم؟ و به همین خاطر شما یک جای دنیا را برای من نشان بدهید که ۲۰۰ نفر زندانی را قبل از شروع مذاکرات رها کرده باشد. تصامیم سخت گرفته شده است و تصامیم سخت دیگر گرفته خواهد شد.

 دلته ضرور ده چې له طالبانو نه هم سیاسي اراده وغواړو، له منطقې نه هم سیاسي اراده وغواړو، یوازې بار د سیاسي ارادې د افغانستان په ولس او دولت باندې نه ده. له یو لاس نه خو ټک نه خیژي . ضرور ده چې دلته پوه شئ.

قربانی مطلق ضروری است برای نظام، نه بخاطر مقام. تمام ما رفتنی هستیم، اما نظام جمهوری اسلامی افغانستان قربانی می خواهد، صلح هم قربانی می خواهد. نکتۀ کلیدی این است صلح که موجب ثبات شود، گم شده اصلی ملت افغانستان، ثبات است که امروز ما بتوانیم، هر طفل ما و هر جوان ما برای اینده خود پلان گذاری کند و بگوید که همین نقاط بجاست.

 نن يې نلرو، څلویښت کاله ده چې نه یې لرو. دا مو ورکه ده، ثبات باید تأمین شي او ثبات د اصولو نظم دی. قوانین بازی باید واضح باشد و وقتی که قوانین بازی واضح باشد، قوانین بازی تعدیل می شود، راه تعدیل اش اراده ملت باشد که به صورت اساسی وجود داشته باشد. از این خاطر اراده سیاسی به تحلیل فرصت و ضرورت به تصمامیم قاطع وابسته است

که فرصت ته نه ګورو او وروسته بیا تصمیم ونیسو، دا خو ګټه نلري، هغه ځای نه چې فرصت راځي، د دې تحلیل واقعاْ ضروري ده او مونږ باید مخکې لاړ شو.

نکته پنجم من همکاری بین المللی و منطقوی است. جناب استاد د تاسو ضرب المثل مطلق پر ځای دی. پردی کټ همېشه تر نیمې شپې ده. له هغه نظر نه، اصلي خبره مې څه ده. افغانستان نه دوامداره دښمن لري، نه دوامداره دوست لري، افغانستان دوامداره ګټې لري. زمونږ ملي ګټې معیار زمونږ د مناسباتو دي او د دې لپاره اول خبره مو دا ده چې د نورو جنجالونو نه  باید ووځو، د نورو جنجالونو نه دې پر مونږ نه تحمیلوي. یو افغانستان چې وکولای شي ټول سره ګډ ژوند وکړي، ټول سره مشترکې ګټې ایجاد کړي، اما د هېچا مخالفت يې نه دی کړی. ځکه تر هغه چې دا نشي.

یکی از عمده ترین شرایط پیاده کردن صلح و تطبیق صلح اجماع منطقوی است و در اجماع منطقوی باید بالای یک افغانستان آزاد، با ثبات و مرفه اجماع ایجاد شود و از منطقه، ما ضرورت به تضمین داریم. تجارب بین المللی نشان داده، وقتی که اجماع منطقوی وجود داشته، سرعت می آید و وقتی که اجماع وجود نداشته باشد، خرابی به وجود می آید او دې برخه کې خاصتا پاکستان او ایران سره باید واضح مونږ وغږیږو او د راتلونکي ژوند مشترکه لاره برابرکړو.

 از نگاه مناسبات بین المللی، باید یک معادلۀ واضح داشته باشیم. معادله واضح ما اینست که تمام همکاری های امنیتی ما، برای رفع خطر تروریسم، وابسته به تحکیم نظام، استقلال و اتکا به خود ماست.

 دا یو اړخیزه نشي کېدای، نړۍ تغییر کړی، مونږ هم تغییر کړی او اندازه د استعمال د بین المللي  قوې په افغانستان کې باید درست تعریف شي، ضروري ده چې حدود او میکانیزمونه یې تعریف شي او دې کې د افغانستان مېړني قوا اوس کافي ظرفیت لري، شپږ نوي فیصد عملیاتونه مونږ خپله کوو. ټول باید مشترک راشي، چې تروریزم خطر دی، باید اجماع باندې ورسیږو. چا ته خطر ده، په څه رقم ده او دوی څنګه برخه اخلي. ځکه دا و نکړو، سبا بیا پېښماني لري، ځکه دې باندې زمونږ راتلونکی تړلی دی.

در این بخش من می خواهم خاصتاً از علمای جهان اسلام ابراز امتنان کنم. په دې تېرو درې میاشتو کې، یو ځای نه پس له بل ځای نه ډېر اوچت آواز جګ شوی دی او ټول علمای کرام باندې، جناب استاد تاسې باندې، استاد خلیلي باندې، استاد محقق باندې، استاد عطا باندې، مسلمیار صاحب، ټولو باندې، استاد دانش باندې ناره کوم چې د دې اجماع مدیریت لپاره ټول لاس راکړي، ځکه دا زښته ډېره ضروره ده، دې جنګ خپل مذهبي مشروعیت بایللی دی او دا یو لوی قدم ده.

و جهان اسلام از نگاه اعتدال دوامداری که در افغانستان وجود داشته و وفاق مذاهب و اقوام وجود داشته، حامی باید باشد. او دلته مناسبات په کار دي. دا زښت ډېر ضرور ده چې دلته انشاءالله و تعالی په مخکې لاړ شو.

موضوع ششم من اجماع است. بار بار تکرار شد و از این جهت چند نکته بسیار کوتاه:

یک، ایجاد اجماع مسئولیت ملی ماست و مدیریت فرصت متعلق به اجماع است. میکانیزم اجماع و نوع ایجاد آن نهایت ضروری است. هر پیشنهادی که در این بخش می شود، به جناب داکتر صاحب یا به ریاست جمهوری یا همکاران ما، به سر چشم. ضرورت واضح است که دوامدار اجماع وجود دارد، نوع تحکیم آن در وقتی خاصتاْ مطرح می شود که سوال های مشکل را بالای آن تصمیم بگیریم. هر کشوری دیگری که بالای این پنج هزار و پنجصد زندانی فیصله می کرد به یک بحران عظیم می رفت، اما اجماع ملت و قشر سیاسی افغانستان، امکان پذیر ساخت که یک مسله از نگاه اخلاقی حل شود.

دوم، فرصت است، فرصت و خطرات باید بالای آن اجماع واضح وجود باشد، فرصت در کدام زمان است، چند ماه است چه وقت است، چه نوع تصامیم بکار است و تغییرات که در دنیا آمده، ما این ها را چطور تحلیل می کنیم  از آن استفاده می کنیم.

سوم خطرات مشترک را باید تعریف کنیم، اجماع باید بالای خطر هم وجود داشته باشد، چون این هاست که حدود اجراآت ما را ایجاب می کند.

چهارم اجماع پیرامون نقشۀ راه و پنجم ضرورت مراجعه و مشوره دوامدار با تمام اقشار و شمولیت آن ها.

اوومه موضوع چې ما له تاسو نه واورېده، یو قسمت پیغامونه دي طالبانو ته. لومړی پیغام دا دی چې د افغانستان سیاسیون او د افغانستان ټولنه او دولت تاسې د یو واقعیت په حیث مني، مونږ انکار نه لرو تاسو یو واقعیت زمونږ د ټولنې یاست، ځکه هغه وختونه چې د واقعیت په حیث نه منل کېدی تېر شوي دي، سوله مونږ تاسو سره غواړو اما تاسې هم باید د افغانستان د ټولنې واقعیتونه ومنئ امریکایانو سره مذاکره یو شی ده افغانانو سره مذاکره بل شی ده، دې منځ کې باید واضح پوه شو.

دوهمه خبره دا ده نه تاسې تسلیمي کوئ او نه مونږ. جګړه ګټونکی نه لري، دوام د جګړې اسان کار دی اصلي همت به پدې کې وي چې سولې ته ملا وتړو او دلته که پوښتنه کېږي چې د سولې ګټونکی څوک دی؟ زما ځواب ډېر ساده دی د افغانستان ولس، دوی دې فکر وکړي شپږ نسله چې نن ژوندي یوو، یو هم بې داغه یوو؟

آیا در شش نسل گذشتۀ ما، کسی بی داغ است؟ طالبان باید همین را درک کنند که تنها این ها داغدار نیستند. د افغانستان ټول ولس دردونه لیدلي، نو راشئ چې د شپږ نسلو په وینو باندې پټۍ او ملهم کېږدو.  از طرف دیگر شش نسل آینده ما به این تعلق دارد. نو دا بار باید ټول درک کړو چې یو ستر بار د مسوولیت دی او دا بار د مسوولیت یوازې د افغانستان دولت او ټولنې باندې نه ده ټولو باندې ده.

دریېمه موضوع اوربند دی، د افغانستان ولس سولې باندې اجماع لري، اما د افغانستان ولس که دوامدار تاسې ووژنئ، تهدیداو توهین یې کړئ خدای ناکرده د سولې له اجماع به وګرځي، دې باندې پوه شئ محترمو طالبانو په اوربند کې تاسو ضرر نه کوئ. د افغانستان د ولس، دولت او زموږ د ټولو همکارانو ژمنه ده چې تاسې سره جدي مذاکرات کوو .له اوربند نه ډار مه لرئ، ستاسې پانګه د افغانستان د ولس ملاتړ ده او هر څومره چې ولس سره ډېره مینه وکړئ، په همغه اندازه به دا ولس تاسې ته هرکلی ووایي. اما که هره ورځ موټر بم راشي، تهدید راشي، انفجار او انتحار راشي، دا بیا د ولس ارادې باندې خدای ناکرده منفي تاثیر ونکړي. دا خبره ډېره جدي ده لطفاْ دوی دې فکر وکړي!

پنځم، سوله له طالبانو نه جرأت غواړي، سیاسي اراده غواړي، همغسې چې موږ  په سیاسي ارادې باندې غږیږو، دوی هم باید خپله سیاسي اراده ښکاره کړي. تصامیم دوی په څه معیارونو باندې نیسي؟ د افغانستان ولس ته څه پیغامونه لري؟ راتلونکی څنګه سره جوړوو او مخصوصاْ دا وینه چې تویه شوې ده، ایا حاضر یوو چې ورباندې ټیږه کېږدو؟

در رسم جرگه و عنعنۀ ما یک رسم بسیار خوب داریم، سر یک چیزی که بسیار خون ریخته، بسیار شدت صورت گرفته و امکان تصادم است، سنگ می مانیم، ۵ سال، ۱۰ سال، ۲۰ سال. که شا ته لاړ شو، داسې څوک خو بې درده نه ده، راتلونکی څنګه سره جوړوو؟ خواهش من این است که طالبان در اجندا، بالای آینده صحبت کنند. په واضح توګه که یو ولس یوو چې یوو او که موږ مو هم د یو واقعیت او افغانانو په حیث منو، نو راشئ چې ګډ افغانستان جوړ کړو او د هغه لپاره د ټولو جرأت پکار دی، د ټولو قرباني پکار ده.

هغه شی چې زه له دې محترم لوی مجلس او د ټول افغانستان له ولس نه اورم دا ده چې موږ ټول حاضر یوو چې سوله وکړو. چټکه یی وکړو اما په اصولي توګه یې وکړو او په پایداره توګه یې وکړو. نو اخري پیغام مې طالبانو ته دا دی چې اوس توپ ستاسې په میدان کې دی. فیصله کوئ، د فیصلې لپاره حاضر یئ، په اصولي توګه ایا سیاسي اراده مو شته؟

زموږ هیله ده چې ستاسو سیاسي اراده ښکاره شي چې دا دوم دور د مذاکراتو کې موږ له تشریفاتي مسایلو نه واقعاْ لاړ شو اساسي مسلو ته. پرمختګ شوی، د پرمختګ ټولو ته مبارکي وایوو، اما اوس ضرور ده چې له دې فرصت او ورځو نه استفاده وشي. لطفاْ د وینې تویول ودروئ! د وینې په تویولو زړونه نه پاکېږي. وینې څه وخت زړه پاک کړی دی؟ د وینې په ختمولو کې همت ده، اراده ده او د تاسې موقعیت، هر څوک اوس ورباندې پوهیږي. د جنګ بیا شروع کول سخت کار نه دی، اما سوله شروع کول واقعاْ عزت او همت غواړي، زه د دې په انتظار یم او ټول د افغانستان ولس ته غواړم ډاډ ورکړم چې موږ او تاسو په ګډه انشاالله تعالی د دوی غوښتنه پلي کوو.

تل دې وي افغانستان

یشه سن افغانستان

زنده باد افغانستان

 او ژوندي دې وي زموږ سیاسي مشران او ستاسو بریالیتوب غواړم

 په خیر وسی.