د کرنیز ترویج پنځم ملي کنفرانس کې د جمهوررئیس محمد اشرف غني د وینا متن

د کرنیز ترویج پنځم ملي کنفرانس کې د جمهوررئیس محمد اشرف غني د وینا متن

د لویې جرګې تالار- کابل

۱۳۹۸ل د وري ۱۵

بسم الله الرحمن الرحیم
دهقانان گرامی، باغداران عزیز، کوچی های محترم، تمام منسوبین زراعت، مالداری، باغداری و جنگلات افغانستان، خواهران بسیار گرامی، خوش آمدید برادران عزیز و تمام هموطنان!
اعضای محترم کابینه، مشاورین، جناب درانی صاحب، احمدی صاحب، پیکار صاحب، خلمی صاحب و خاصتاً پروفیسور صاحب څرگند که زحمات زیاد کشیدند همراه ما، جناب میوندی صاحب. اولتر از همه تحفه پیشوای بشریت را خدمت تان تقدیم میکنم. السلام علیکم و رحمت الله و برکاته!
حرفهای من در چند بخش است:
نقطه اول، گل احمد خان بخاطر چپن بسیار تشکر، سال پیشتر که صحبت کردی گفتی: کوریدور هوایی را خلاص کردی، کوریدورهای زمینی را خلاص کن، خلاص کردم یا نه!
حالا من کارم را کردم صادرات خودت کجاست؟
دیدید که هم راه لاجورد خلاص شد و هم راه چابهار خلاص شد و هم انشأالله در چند هفته دیگر خواهد دیدید که راه زمین در سرحد ازبکستان خواهد رساند تان و راه دریایی تا شانگهای خواهد رساند تان.
نقطه کلیدی چیست؟ این پنجمین جلسه است که من خدمت تان میایم و امید است که این برای تان ثابت شده باشد که گوش های من کار میکند، تا گوش کار نکند حکومت اکثراً کر می باشد و به آواز مردم گوش نمیدهد، این حکومت کر نیست و گوش شنوا دارد. و از همکارانم تشکر میکنم که گوش های شان بازتر شده است.
دوم گفتید بازاریابی کن، جلغوزه تان به چین رسید یا نه! انشأالله و تعالی شروع کار است و هر قلمی که افغانستان تولید میکند باید صادر شود و آخرین قدمی که برداشتیم اینست که بازار بزرگ آذربایجان و بازار بسیار بزرگ امارات به روی تان باز شد و جناب احمدی صاحب، درانی صاحب، پیکار صاحب، همه وزیر صاحب ها و څرگند صاحب کمک خواهد کردند و خلمی صاحب، باید همیشه پشت اش بگردیم چون تا برق تولید نکنی کارهای دیگر صورت نمیگیرد و ضرور است که برق باشد.
من یک دفعه چین رفته بودم اولین سفرم بود و همکاران با من بلد نبودند و من بیست بار سر زعفران و مرمر گپ زدم، یکی شان طرفم دید و گفت رئیس جمهور افغانستان هستی یا فروشنده تولیدات افغانستان، من گفتم که افتخار میکنم که فروشنده تولیدات افغانستان باشم.
مامور و خادم ملت کارش چیست؟ پر کردن جیب شما! اگر جیب دهقان، باغدار و مالدار ما خالی باشد، این حکومت مطلق بی کفایت است و به کار نمی آید و از عبدالقیوم خان تشکر میکنم که مثال بسیار زنده داد که جیب های مردم پر شده میره، آن روز یکی از اطفال خورد رفته بود به بازار، پرسیدند قیمت جلغوزه چقدر است؟ گفت: اینقدر! گفتند: نسبت به سال قبل شش یا هفت بار قیمت تر است. گفت: یک رئیس جمهور دیوانه داریم که کُل شان را چین روان میکند.
کار هر سفارت، دیپلومات و وزیر افغانستان بازاریابی است، چون تا بازار نیابیم تولید ما فرق نمیکند. مالدار، زمیندار و جنگلدار افغانستان بسیار عاقل است و وقتی که ببیند بازار کار میدهد، خودش، خود را عیار میکند.
نو زموږ او ستاسې کار دا دی چې د دوی مخه ونه نیسو او کله چې ملک طالب خان او ظفر صاحب غږیږي، ټول له کاغذ پرانۍ نه شکایت لري، دا کاغذ پراني مو لطفاً ورکه کړئ.
نقطه مثال چهارم از تدارکات است، از ظفر صاحب تشکر میکنم. من مثال برایتان میدهم که چرا ذهنیت باید تغییر کند، در آن وقت درانی صاحب وزیر زراعت نبودند و وقتی به وزارت محترم زراعت آمدند من گفتم که سر مرغداری افغانستان، ما را معلومات بدهید.
یک ساعت کامل یکی از دوستان ما که تحصیلات بسیار کلان کرده بود گپ زد، می فهمید ظفر صاحب در ختم من از پیشش یک پرسان داشتم، او گفت ما اینطور و آنطور میکنیم، من گفتم ما کی هستیم، گفت ما وزارت زراعت، گفتم شما مرغ را تولید میکنید؟ گفتم برو همراه اتحادیه مرغداران گپ بزن که مشکلات شان چیست و بعد از آن، من میفامم که گپ چیست.
همراه شما گپ زدند و گفتید که بازار نداریم، در فهرست خوراکه وزارت دفاع مرغ نبود یک روز ما مرغ آوردیم و شما ۹۰۰ میلیون دالر سرمایه گذاری کردید، حالی دو روز در هفته است و شما تولید را عیار کنید، هفت روز در هفته در مینیو وزارت دفاع مرغ خواهد آمد. و ضرور است که قرارداد هایتان امضاء شود و فراموش نکنید.
دراني صاحب! ملک صاحب طالب خان نن درسره ډیر ښه وکړل. د کوچیانو یو سلمه ستونزې نه دي حل شوي، یوازې یو فیصد یې حل شوې، خو ته دروند سړی یې او زه درنه مننه کوم. دا شیان مو چې له چرګانو سره وکړل، له پسونو سره یې وکړه، له اوزو سره یې وکړه، پوستکې سره یې وکړه، وړۍ سره یې وکړه. نن ټول لکه چې جلغوزې نورو ممالکو ته تلل، همدغه رقم دوی نه وړۍ او نه پوستکې پاتې دي.
نتیجه چیست؟ نتیجه یک حلقه نجیبه است، خواهران و برادران استقلال اقتصادی تان کلید اش در دست خود تان است، مخصوصاُ در دست خواهران ما است چون خرید را اینها میکنند، خواهران وقتیکه خرید میکنید تولیدات داخلی را ترجیح بدهید، مثل تدارکات پیشینه سال قبل ارگ نکنید که عسل را از عربستان سعودی آورده بودند، من گفتم بخدا اگر بخورم، به قران اگر بخورم!
عسل بدخشان، بامیان، پکتیا و ننگرهار را ببینید، در کجاست که ما عسل درجه اول تولید نمی کنیم. باز شما از عربستان وارد میکنید، به لحاظ خدا! آنهم در بوتل های بسیار خورد، عسل ما ده برابر آن!
دویمه موضوع مو چې ډېره کلیدې ده، هم ډیره ساده ده او هم ډیره سخته ده. مقصد څه ده؟ خپلو منابعو باندې، خپلو پانګو باندې باید پوه شو او موثرې لارې جوړې کړو. خاصتاً د خدای(ج) سږ کال زښت ډیر شکر ګذاره یوو چې هم ښې واورې راغلې او هم بارانونه، مګر موږ انسانانو خپل کار نه دی کړی. باران چې راشي د سېلاب مخه نه شي نیولی، نو زموږ اول شی چې په کار دی زموږ د اوبو مدیریت دی.
حداقل ۲۰ میلیارد متر مکعب آب در این خاک باید جمع شود، آب آبروی ما است و سر این آبرو من سر میدهم. په کلونو مو احمق پولې ورکړې، بس ده! اوبه به منظم کوو، کیلي مو په خپل لاس کې ده او د دې لپاره ضرور دي چې هم واړه بندونه، هم منځني بندونه او لوی بندونه جوړ شي، نو ضروره ده او زما ژمنه له تاسو سره دا ده چې د اوبو د مدیریت تهداب ایښودل شوی، دا به چټک کیږي.
من حتی به این باور هستم که مردم ما یک موافقه کنند که چند سال تعداد سرک ها را کم کنیم و تعداد بندها را زیادتر بسازیم. اگر آب را مدیریت نکنیم در آب تولید است. نقطه دوم ما زمین ما است، سه میلیون جریب زمین را فهرست کردید، زمین باید وسیله تولید شود نه وسیله کاغذپرانی، امروز زمین دولتی وسیله کاغذ پرانی است یا وسیله غصب است هنوزهم.
غاصبان به انشاالله زه درته مات کړم، دا کاغذ پرانی تاسې په ګډه رفع کړئ، اما ضروره ده. دا خو ملي پانګه ده او ملي پانګه باید په سمه توګه مدیریت شي مخصوصاً پانګه والو ته، یعنې از اتحادیه مرغداران من از صمیم قلب تشکر میکنم، بدترین مرغ دنیا، هم تازه هم مرغی که سه ماه ، چهار ماه، شش ماه از عمرش تیر شده حتی از برازیل میامد، به لحاظ خدا از برازیل میاید، آن هم پشت مرغ میبود که موجب صد مرض می شد. نه کهنه اش را میخواهیم، نه نو اش را، مرغ اصیل افغانی میخواهیم.
درېیمه مسله د ورشو ده. ملک صیب طالب خان واقعاً ریښتیا درته وایم او یو ښه خبر درته لرم، انشالله و تعالی په بدخشان کې په لوی ترین ځای کې چې تاسو ټوليږۍ په دوه کالو کې به پنځوس میګاواته برق د شیوې په دریاچې کې وګورئ. دراني صاحب! د دوی لیست ډير منظم دی. سږ کال یې اول کار دی چې دېرش میلیونه ډالره خاص درته د کلیو د پراختیا د وزارت په چوکاټ کې ستاسو ټولو خېلو لپاره اختصاص شوي دي او هر وزارت په بودجه کې یوه خاصه بودجه کوچیانو ته په نظر کې نیول شوې ده، اما د ورشو مدیریت باید په اساسي توګه وکړو. زه واقعاً یو شکایت لرم، له ټولو نه. د افغانستان ټولنه درې برخې لري، ښاري، ده نشین او کوچي، دا درېیمه برخه باقي افغانانو هېره کړې مخصوصاً د افغانستان تعلیم یافته وو، نو ستا ګیله پر ځای ده، له مانه یې هم وکړه له دې ټولو تعلیم یافته ګانونه یې هم وکړه. ضرور ده او پروسږکال مو ولیدل چې که کوچیانو پسې ونه ګرځی او ورشو پسې ونه ګرځی، په یو کال کې دې څو پیسې ورکړلې؟ انشالله پنځه میلیونه جریبه ځمکه خړوبیږي، کوچیانو ته د عصری مالداري لپاره لومړیتوب ورکوو او پیکار صیب او درانی صیب به دا کار کوي.
چهارم مالداری ما است اینقدر که از پنج سال خشکسالی مالداری ما متاثر شد، هیچ بخش دیگر ما متاثر نشد او دلته ضرور ده چې هماغه رقم چې په جلغوزو باندې راغلو یا په زعفرانو باندې راغلو، مالدارۍ باندي یو واضح کاغذ برابر شي. که تاسې یې نه شی کولی ما یو درې ورځې پریږدئ زه به یې در ولیکم بیا به یې تاسو تعقیب کړی. دا بار بار شوي دي، نو که مجبور شم زه به یې خپله درسره ولیکم. موږ اوتاسو خو د یو بل په ژبه پوهیږو، نو دوی به هم انشالله تعالی ستاسو په ژبه پوه شي، مقصد له ژبې نه مې پښتو نه ده مقصد مې د ژبې نه مې کوچیانۍ ده. کوچی به یک زبان، به یک قوم، به یک نقطه افغانستان تعلق ندارد؛ عرب است، ترکمن است، ازبیک است، ایماق است، تمام اقوام دیگر ما در این شامل هستند، نو دلته دا انحصار مه کوئ، کوچیانو ته په حیث د یو حیثیت وګورئ.
موضوع پنجم ما جنگلات است. د جلغوزو له برکت نه مو سږ کال لوی قدم واخیسته. اوس یې چې صادرات ولیدل خو اوس نو ضرور ده چې پستي پسي وګرځی، چهار مغز پسې وګرځی. چیز خوب چیست؟ هر روز از یک ولسوالی افغانستان یک جوان به دیدن ام میاید ولی همه شان چه مگویند، همین کاری را که با جلغوزه کردی حال از خاطر انار بکن یا از خاطر انگور بکن. بار په تاسې دی نو مجبور یوو چې راشئ، لاره مو در وښودله که ساسو بیروکراتانو ته مو پرې ایښې وای په خدای۵ کاله نور یې نیول. از احمدی صاحب ابراز امتنان میکنم که در کوریدور هوایی و در ایجاد بازارها سهم زیاد داشتند.
نقطه کلیدی این است که وزارت تجارت و صنایع، وزارت زراعت و انکشاف دهات و اراضی و آب و برق و محیط زیست همه تان دور میز نشسته اید، مخصوصاً با جناب څرګند صاحب که کارهای نهایت بزرگ در بخش مدیریت آب برای ما کرده و مدیریت منابع ما یک جای کار کنیم و ماهی را، ماهی داری را فراموش نکنید.
وروڼو او محترمو خویندو! ستاسو اولاد په یوه میاشت کې څو وارې د غوښې مخ ویني، په لوګر کې اکثریت دوه میاشتو کې یو وارې غوښه نه ویني، همدا د ټول افغانستان قصه ده که نه ده؟ نو څنګه غواړئ چې اولاد مو اوچت شي. جناب دراني صاحب او همکارانو! خبره دا ده چې باید د اولادونو لپاره پروتین برابر کړئ او د پروتین لپاره زه له تاسونه طرحه غواړم، که چرګان دي، که غوښه ده، که کبان دي، دلته باید یو بنیادي تغییر راشي. زموږ د مکتب اولادونو ته وګورئ.
هدف اساسی ما باید چی باشد؟ هدف اقتصادی ما بسیار ساده است برادرها وخواهرها گرامی از یک کشور وارد کننده مواد زراعتی و خوراکه باب، به یک کشور صادراتی بدل شویم. همین هدفی واضح و ساده است یا نی! هدف ساده است مشکلات اداره را باید رفع کنیم و یک اتحاد واضح به کار است، از شما چه میخواهم؟ از شما تشکیل اتحادیه ها را میخواهم. اتحادیه های تولید کننده، اتحادیه های پروسس کننده، اتحادیه های صادر کننده.
اگر شما این سه اتحادیه را با جناب احمدی صاحب تشکیل دادید، مشکل قرضه تان حل میشود، در غیر آن ما فردی قرضه داده نمی توانیم، باید یک راه واضح باشد که در بدل قراردادهای تان یا در بدل ضمانت مشترک تان و سیستم زراعت باشد، در سیستم اسلامی خو مضاربه است باید یک راه واضح را پیدا کنید احمدی و اینها برای تان کار میکند از نگاه بازار داخلې دولت آماده است، هر نوع اقدامی که در محافظت و تقویۀ بازار تولیدات داخلی افغانستان باشد، دولت در خدمت تان است.
تعرفه را اگر میخواهید بالا کنیم، رقابت را واضح کنیم، از واردات غیر معیاری جلو گیری کنیم، دولت در خدمت تان است. دیگر هر فرمایشی را که دارید همرای این وزیر صاحب ها صحبت کنید که ما از راه تعرفه و از راه اقدامات کنترول بنادر و اینها. نقطه سوم تقاضای دولت است، در تقاضای دولت من باز هم اعلام میکنم ضروری است یکی تقویه تولیدات داخلی، دوم تولیدات زن های افغانستان، هر شرکتی که از طرف زن های افغانستان ایجاد شده باشد، از اتحادیه های زنان ۵ فیصد از مردها، ترجیح زیادتر دارد. میدان رقابت یک کمی صاف شود.
ښځې او نران د یو بل متمم دي، اما اقتصادي آزادي زموږ میرمنو ته ضروري ده چې که جیب کې مو پیسې وي احترام مو ده . که جیب کې مو پیسې نه وي هر څه چې زوی ته ووایئ یا ورور ته ووایئ یا بل ته ووایئ درته غوږ نه نیسي، همداسې ده که نه ده! زما نیا ځکه زوروه وه چې د ټولو ځمکو اختیار یې اخیستی و. که زه یې وروزلم، تاسې هم نور روزلی شئ، مګر په جیب کې مو یو شی وي او د دوی اتحادیو لپاره واقعاً تاسو نه مرسته غواړم. نو هغه شی چې ریحانې خور وویل چې د دوی تولیداتو ته، که سروبې نه تاسو بازار کابل کې نه شی پیدا کولی، نو دا واقعاً یوه فاجعه ده. نو ضرورده چي مېرمنو ته بازار پیدا کړو او پوهېږئ دوی ته امکانات شته، دوی په خپلو پښو درېږي او هغه رقم چې دوی وویل او ستاسو تحقیقاتو ثابته کړې. هر وارې چې دوی د پیسو څښتن کیږي او اولاد یې مکتب ته ځي او اولاد یې خوراک کوي او دا د وطن لویه پانګه ده، نو زه دې ته سخته توجه غواړم.
یک کلمه‌یی رایج شده که میگویند زنجیر ارزش! این مثل تسبیح است؛ چیزی دیگری نیست. اگر در تسبیح ۳۳ دانه باشد یک رقم است؛ اگر ۶۶ دانه باشد دیگه رقم است؛ دانه به ذات خود تسبیح نمی سازد. تسبیح از زنجیر می آید. اینجا ضرور است که مالدار، سرمایدار، تاجر و صادر کننده، خود را در یک زنجیر ببیند او زموږ او ستاسې رول دا دی چې دا ځنځیر برابر کړو. د ځنځیر مانا څه ده؟ هر حلقې کې باید یو څو روپۍ ډیرې شي چې هلته بلاخره تولید کوونکي ته سمې پیسې ورسیږي. دې کې رقابت نه شته، دې کې همکارې او همغږي په کار ده، نو ضروره ده، مانا یې څه ده؟.عبدالقیوم خان یک مثالش را داد. گفتند: پیش از این، انگور به سه بخش می‌شد، وقتی که خشک بود. یکی اش مطلق به کار نمی‌آمد، دیگه‌اش هم هفتاد افغانی بود. همه‌ی اینها، وقتی که شما تولید را تغییر دادید و کیفیت بالا رفت، دو بخشی که ضایع بود امروز به نتیجه می آید. انگور ما یکی از عمده‌ترین صادرات ما است.
درانی صاحب از وضعیت انگور ناراضی است. قدم های خوبی برداشته شده، قدم هایی به مراتب بزرگتر به کار است. تجربه‌ی چیلی و تجربه هندوستان جنوبی حالا ضروری است؛ مخصوصاً تجربه کلفورنیا و اینها ضروری است که انگور ما واقعاً تغییر کند. در این بخش هم از شما سرمایه گذاران و تولیدکنندگان تشکر میکنم، اما ضرورت این است که متحد شوید. یک آواز مشترک پیدا کنید. بازار آذربایجان به روی تان باز میشود، بازار امارات هم، اما کلانترین بازار انشالله تعالی قزاقستان و روسیه خواهد بود. اما به این رقم نمی‌شود که باز تولید درست و معیاری نباشد. ضرورت واضح است که در این بخش تغییر بیاید.
اما مهمترین مسئله که حرف آخرم است، من آن روز ارقام گندم را دیدم. از وزارت زراعت تشکر میکنم قیمت را در هر ولایت، هم گندم و آرد وارداتی را داده بودند، هم تولید داخلی را.
در هر ولایت افغانستان، گندم و آرد وارداتی ارزانتر از تولید داخلی ما بود، این فاجعه است. یک گندم از قزاقزستان به دورترین نقطه‌ی افغانستان می‌آید، از گندمی که پنج کیلومتر نزدیکش تولید شده ارزانتر است. معنایش چیست؟ ما موثریت تولید را نداریم. از زمین خود، از آب خود، از تخم خود، از حیوان خود استفاده نمی کنیم. مگر مهمترین وسیله انسان ما است. خویندو او وروڼو! زموږ د دهقان، باغدار، مالدار مولدیت باید ډیر شي.
امروز بهترین خبری را که شنیدم از عبدالقیوم خان بود. گفت: کسانیکه قریه را ترک کرده بودند و رفته بودند به شهرها، امروز پس به قریه‌ها می‌آیند. در کوریای جنوبی اولین مملکتی بود که همین چیز رخ داد. یک دفعه که مردم قریه را پس وسیله تولید و زندگی بهتر ببینند آن مملکت به ثبات میرسد. این خبر بسیار بزرگ و خوش است. من واقعاً تشکر می‌کنم و تبریک میگویم همه را!
افغانستان خانه‌ی مشترک کل ما است و میراث مشترک کل ما است. افغانستان هدیه‌ی کسی به ما نبوده، هر جوی افغانستان را که ببینید نتیجه صدها سال کار ابا و اجداد ما نبوده؟
چیزی که به ما مانده نتیجه‌ی قربانی های نهایت زیاد بوده، د دې ساتنه او پالنه موږ باندې فرض ده. نو راشئ چې ژمنه وکړو چې ټول یو بل ته د وحدت لاس ورکړو. نن د افغانستان اکثریت وګړي استازي په دې تالار کې دي. اکثریت د افغانستان ولس له کوچیانو نه، مالدارانو نه، باغدارانو نه، دهقانانو نه، د ځنګلونو د مدیرانو نه جوړ شوي، نو دلته ضروره ده چې پوه شئ دا وطن هغه وخت ثبات ته رسیږي او انشالله تعالی ثبات او روغتیا ته رسیږي چې دا ولس خوښ وي او زموږ او ستاسې مسوولیت د ادارې په حیث دا دی چې د دوی غوښتنو باندې واقعاْ غور وکړو، نو زما هدایت تاسو ته دا دی چې دوی خپل خاص وړاندیزونه وکړل، ما ته له واضح وړاندیزونو سره راشئ چې د دوی کوم وړاندیزونه څه وخت عملي کوو، په څه شې یې عملي کوو او بیرته دوی ته څنګه اطلاع ورکوو؟
در آخر بازهم سال نو را تبریک میگویم. امید است که از برکت خداوند (ج) امسال واقعا سال پربار باشد، سالی باشد که هم در مالداری افغانستان، هم در زراعت، باغداری و مرغداری و تمام تولیدات ما یک تغییر کمی و کیفی داشته باشیم.
یشه سن افغانستان، زنده باد افغانستان، ژوندی دې وي افغانستان، پاینده باد سکتور زراعت ما!