قۉشیلمسلیک حرکتیگه اعضا دولتلر باشلیغلری‌نینگ اۉن سکّیزینچی ییغینیده افغانستان اسلامی جمهوریتی جمهور رئیسی محمد اشرف غنی نینگ نطق سۉزی

قۉشیلمسلیک حرکتیگه اعضا دولتلر باشلیغلری‌نینگ اۉن سکّیزینچی ییغینیده افغانستان اسلامی جمهوریتی جمهور رئیسی محمد اشرف غنی نینگ نطق سۉزی

باکو، آذربایجان

جمهور رئیس علی‌یف، حکومت و دولتلر باشلیغلری، منطقه‌یی و خلق ارا تشکیلاتلر باشلیغلری عیاللر و جنابلر.

بېزاوته اۉزگریش دنیانینگ حکمران خصوصیتلری دیر. بو اۉزگریش ینگی تحولات اوچون تېزلیک عاملی بۉله‌می یاده کوچلی ویرانگرلیککه سبب بۉله‌می حاضرگی دنیا توزیلیشیده بیزلرنینگ قنده‌ی رهبرلیک و مدیریتیمیزگه تېگیشلی دېدی. بونگه جواب بېریش سبکی ملی، منطقه‌وی همده دنیا بۉیلب طلبلر و ایستکلرگه جواب بېره آلیشی کېره‌ک. همکارلیکلر (cooperative advantage) فایده‌سینی خوش قرشیلب تن آلیش و بونینگ اساسیده عمل قیلیش و باندونگ تمایللری تاکیدله‌گندیک امکانیتلرنینگ کېنه‌یتیریش اۉزگرووچن اۉزگریشلرگه داش بېریشگه یاردم بېره‌دی.

دنیانینگ حاضرگی حالتی بېش مشخصه‌دن عبارت بۉلیب راهبرلیکلیک اساسی ویژگیلر و بیزلرنینگ پالیسیلریمیزنی تعریف اېتیشی ممکن.

بیرینچی ، قدرت اوچون رقابت، نخاتکه ۲۱- عصر سیاستینی بېلگیلیب بېریش ینه بیر بار انیق بۉلدی.

ایکّینچیدن، ترورچیلیک ترماقلری تهدیدی اۉرته‌ و اوزاق مدتلی بۉلیب، هر قچانگیدن هم کۉپراق حکومتلر اۉرته‌سیده‌گی همکارلیک و هم‌جهتلیکنی طلب قیله‌دی.

اوچینچیدن، جنایی اقتصادیات‌نینگ درجه‌سی و کۉلمی، خصوصاً، ترورچیلیک گیاهوند مادّه‌لر کارتېللری فعالیتی دنیا نینگ برچه‌ مملکتلریده‌گی یاشلر بخت-سعادتی و فراوانلیگی و عایله‌لر فراوانلیگیگه بې‌واسطه‌ تهدید ساله‌دی.

تۉرتینچیدن، تۉرتینچی صناعت انقلابی محنت، بایلیک و بخت‌نینگ تعریفینی مثلی کۉریلمه‌گن درجه‌گه اۉزگرتیریشی ممکن.

بېشینچیدن، بیز اطراف-محیط اۉزگریشیگه دوچ کېلماقده‌میز و سیاسی اراده‌میزنی بیرلشتیریشیمیز و بو اۉزگریشلرگه قرشی توریشیمیز کېره‌ک.

تاسف بیلن، مستقل دولتلر ایچیده کوچه کیریتیلگن اویین قاعده‌لری فرضی صورتده علاقه لرینی باشقره‌دی. باندونگ اصول و نورملریدن فاصله آلیشدن علاوه، بیزلرنینگ بعضی بیر قۉشنی دولتلریمیز تامانیدن آیاق آستی هم ایتیله‌دی. شونینگ اوچون قۉشیلمسک، ایجابی طرفسیزلیک قیته‌دن تعریف بۉلیب اونگه ینگی بیر روح بېریلیشی کېره‌ک. بو اېسه بیزلرنینگ جمعی فایده‌لریمیزنی ملت و شهروند کېله جکلرینی برقرار اېته‌دی.

قۉشیلمسکلیک حرکتی ایجاد بۉلگندن بېری و باندونگ ییغینیدن هنوزگچه بیزلر موفقیتلرنی تجربه قیلیب نشانلب و ناکاملیکلردن اۉرگه نیشیمیز کېره‌ک. هندستان، مردم سالارلیک انظامیده فقط ماسلشووچن اېمس اۉزی‌نینگ قابلیتینی کۉرسه‌تیب، بلکه ایش و کوچ اوچون خلاقیتلرنی آلدیندن کۉره اثبات‌له‌دی. اندونیزیانینگ دموکراسی بۉلیملریده تاپیلگن قیین چیلیکلرگه مقابله قیلیشی بیلن تینچلیک، یخشی حکومتچیلیک، بو موفقیتلرنی نشانلش نینگ یاروق مثالی اورله‌راق اۉرگه‌نیش کېره‌ک. مالیزیا ۲۰-۲۰-ییللرده باش وزیری نینگ فکری بیلن برچه‌ مملکتلر اوچون الهام بۉلدی.

افریقادن قفقاز دولتلریگچه و سابق شوروی‌دن مرکزی آسیا اینیقسه آذربایجان جمهور رئیس علی‌یف نینگ تدبیرلی یِېتچیلیگیده، خلیج مملکتلریگچه رهبرلیک، مدیریت، سیاسی اۉتیشلر، اقتصادی و اجتماعی مساله‌لر مستند توزیلیب قونت بیلن تحلیل قیلیشینیگه ضرور بار. اوشبو مستند توزیش سیزنینگ زمانینگیزده (جمهور رئیس علی‌یف) قۉشیلمسلیک حرکتینی رهبرلیک قیله یاتگن چاغینگییزده عملگه آشیریلیش امیدیده من.

تاسف بیلن بو یۉلیده بیزلر بیر قنچه ناکاملیک‌نینگ هم گواهی بۉلگن میز. سابق یوگسلاویانینگ تونتریلشی بونینگ آرتیدن رواندا‌ده عاموی قیرغین، نژادی و قومی تصفیه، میانمار و فلسطین‌ده انسانی کرمات و زورانلیک‌نینگ دوامی بیزلرنینگ وجدانیمیزنی آغریته دیگن جدی حادثه‌لردن حسابنله‌دی.

بیزلر افغانستان خلقی و حکومتی اۉتمیش قیریق ییلده اینگ کتّه بیز ترتیب سیزلیککه روپه ره بۉلدیک و بیز دور نینگ اېنگ کتّه‌ فلاکتلریدن بیرینی یره‌تیش اوچون صحنه‌ صفتیده فایده‌لنیلدیک. افغانستان اۉنلب ییللر دوامیده‌ قۉشیلمسلیک حرکتی اعضاسی و بې‌طرفلیکنی قطعی قۉللب-قوّتلب کېلگن، اما شوروی اتفاقی نینگ ۱۹۷۹ ییل   افغانستانگه باستیریب کیریشی بیز نینگ حیاتیمیزگه پوتور یېتکزدی. خلقیمیز باشیگه توشگن هلاکت درجه‌سی و درجه‌سی دهشتلی: بیر یریم میلیون شهید، بیر یریم میلیون ناگران، چمه‌سی اون میلیون مهاجر و میلیونلب ایچکی آواره بو اوروش‌نینگ پیامدلریدن سنه‌له‌دی. دنیا بانکی نینگ تخمینگه قره‌گنده، افغانستان ۱۹۷۸ و ۲۰۰۱- ییللر اورته‌سیده آستقورمه همده فرصتلرنی قولدن بیرگنی نتیجه‌سیده ۲۴۰ میلیارد دالر زیان کورگن دیدی جمهور غنی جنابلری.

اون بیرینچی سپتمبر حادثه سی بیزلر اوچون فرصتلر ینگی همکارلیکلر شرایطینی یره‌تدی. بیز اۉزیمیز نینگ اېرکینلیگیمیز و اۉز خوفسیزلیگیمیزنی تأمینلش اوچون هېچ قنده‌ی کوچ و غیرتنی ایه‌مه‌گن ناتو و باشقه‌ همکار دولتلر اوچون هر دایم منّتدارمیز. جنگاور و تېزکار جوابگرلیکنی افغان کوچلریگه ۲۰۱۵ ییل ۱ جنوری کونی تاپشیرگنلیگی سببلی، اۉشه‌ وقتدن بېری اقش نینگ قربانلری کېسکین په‌سه‌ییب کېتدی و افغان خوفسیزلیک و مدافعه‌ کوچلری عملیاتلر نینگ ۹۰ فایزینی یکّه‌ اۉزی عملگه آشیرماقده.

طالبان همده بولرنی حمایت قیلووچیلر تینچلیک تکلیفینی قبول قیلگنده ایدی، خلق ارا حربیلرنینگ سانی بوندن کوپراق قیسقه‌رردی. تاسف بیلن طالبان مخدر ماده، خوفسیزلیگی تامین بولگن مرکزلر و خلق ارا ترورچی گروهلر فعالیتی اوچون زمینه یره‌ته‌دی دیدی غنی جنابلری. حلی هم طالبلر اولدیریش، زوروانلیکنی کینگه‌یتیریش و بوزینچیلیک عمللر بیلن ینه – ده خلقنی نابود قیلیشگه اولگوره‌دی دییه تیلگه آلدی.

شو سببلی، اوزاق مدتلی تینچلیک بیزنینگ اوستوار وظیفه‌میزدیر و بیز اۉز خلقیمیز و منطقه‌میزده تینچلیک اۉرنه‌تیشگه صادقمیز. قۉشیلمسلیک حرکتی تمایللریگه اساسلنیب، بیز برچه‌ قۉشنیچیلیک دۉستلیگیمیزنی رواجلنتیره‌میز و طالبانگه تینچلیک تکلیفینی ینگیله‌یمیز.

اما، بوگونکه افغانستان، ۱۸ ییل الدینگی مملکت اېمس. مردم سالارلیک مملکتیمیزده دېیرلی جان آلماقده دیر. میلادی ۲۰۱۸- ییل اکتوبرنینگ تۉرتینچیسیده پارلمانی سیلاونینگ موفقیت بیلن اۉتکزیلیشی همده جاری ییل میزان آییده جمهورلیک ریاستی سیلاوی شفاف اۉتکزیلدی بونینگ نتیجه‌سی یقین کونلرده اعلان قیلینه‌دی.

ایکینچی، بیزلر اۉزیمیز امنیتیمیز نینگ مسوولی میز. ۳۵ مینگدن آرتیق قهرمان و قهرمانلریمیز آزادلیگیمیز، قدر- قیمتیمیز و امنیتی‌میزنی حمایه‌ قیلیش اوچون قربان بۉلیشدی.

اوچینچیدن، قانون اوستوارلیگی و قانون  بیز نینگ برچه‌ مناسبتلریمیز کانستیتوتسیه‌ بیلن ماس کېله‌دی، چونکه‌ بیز کانستیتوتسیه‌میزگه معنا بېره‌دیگن ۴۰۰ دن آرتیق قانونلرنی رسمی روشده کوریب چیقدیک و رسماً تصدیقله‌دیک.

تۉرتینچیدن، بیز دېنگیزگه چیقیش امکانیگه اېگه‌ بۉلمه‌گن مملکت اېمس، بلکه‌ آسیا چارراهه‌سیگه اَیلنماقده‌میز. اېندی بیز مرکزی آسیا، جَنوبی آسیا، اېران، ختای و باشقه‌ قۉشنی دولتلر بیلن مناسبتلریمیز نینگ مرکزیده تورگنیمیزدن غرورلنه‌میز. بوندن تشقری، بیز هندستان و باشقه‌ قۉشنیلریمیز بیلن هوا و دېنگیز آرقه‌لی باغلنماقده‌میز.

بېشینچیدن، افغانستان‌ده صادر بۉلگن اېنگ مهم‌ اۉزگریش بو گېن دېر و جنسلرده‌گی اۉزگریشلر. افغان عیاللری اۉزلرینی نمایش اېته‌دیلر و نفوذلی و وکالتلی لوازملرده حرکت قیله‌دیلر. تأکیدلش جایزکی، اولادلر المشینووی دوام اېتماقده و افغانلرگه یېتکچیلیک موقعینی بېریشماقده، اولر ۴۰-۵۰ کونلیک استقبالگه اېمس، بلکه‌ ۴۰-۵۰ ییللیک قره‌شلریگه ته‌ینماقده‌لر.

اوشبو اولاد المشینووی نینگ انیق نتیجه‌سی شوندن عبارتکی، افغانستان اېندی افغانلر تامانیدن باشقه‌ریله‌دیگن و اونگه تېگیشلی بۉلگن تینچلیک جریانیگه تۉلیق تیار. بو آرقه‌لی افغان خلقی و حکومتی برچه‌ شریکلرینی بیزگه تینچلیک و بغری کېنگلیک آلیب کېله‌دیگن جریانگه جلب قیله‌دی. بیرگه‌ آلیب کېله‌دی

بیزلر اۉزیمیزنی اۉزیمیز حمایت قیلیش یۉللرینی قیدیریشده میز بیزلر درآمدیمیزنی ۹۰%گچه یوقاری کۉتریشده اولگورماقده میز.

مختصر قیلیب ایتگنده، دېموکرا‌تیک، خوفسیز و گُللب-یه‌شنه‌گن افغانستان قۉشنی دولتلر، آسیا و دنیاده‌گی شریک-دولتلر ، خلق‌ارا همجعمیت  و قۉشیلمسلیک حرکتی اوچون ایشانچلی شریک بۉلیب خدمت قیله‌دی.

شونده‌ی قیلیب، آلتمیش ییل آلدین بېلگیلب بېرگن اۉیین قاعده‌لریگه رعایه‌ قیلیب، خالصلیک و خالصلیک نینگ ایجابی شکلینی قنده‌ی حاصل قیلیشیمیز ممکنلیگی حقیده اۉیلب کۉره‌یلیک. افغانستاننی پراکسی کوچ میدانی یاکه قۉشنیلریدن دنیا نینگ باشقه‌ مملکتلریگه کیرووچی / کیرووچی اېلېمېنتلرنی یوباریش اوچون میدان صفتیده ایشله‌تمسلیک کېره‌ک. بیز تینچلیک و فراوانلیکده یشش حقوقیمیزنی قۉلگه کیریتدیک و مقصدیمیزگه اېریشیشگه قطعی قرار قیلدیک.

اخیرده جناب رئیس، سیزگه و آذربایجان خلقیگه مهمان‌دۉستلیک اوچون اۉز منّتدارچیلیگیمنی اظهار اېتیشگه اجازه بېرگه‌یسیز. مېن، شونینگدېک جمهور رئیس اوله‌راق اۉتگن ییللر دوامیده‌ قۉشیلمسلیک حرکتیگه رهبرلیک قیلگنی و اوشبو رهبرلیکنی تاپشیرگنی اوچون منّتدارمن.