جمهور رئیس محمد اشرف غنی‌نینگ شانگهای همکارلیکلر تشکیلاتی باشلیغلری‌نینگ اۉن تۉقیزینچی ییغینیده‌گی نطقی

جمهور رئیس محمد اشرف غنی‌نینگ شانگهای همکارلیکلر تشکیلاتی باشلیغلری‌نینگ اۉن تۉقیزینچی ییغینیده‌گی نطقی

بېشکیک، قرغیزستان

جمهور رئیس جیین بیکوف، حکومت و دولتلرنینگ باشلیغلری خانملر و جنابلر

عموماً آلگنده، شانگهای همکارلیکلر تشکیلاتی‌نینگ حکومتلری جهانی خفه بۉلیشی‌گه قره‌مه‌ی، بو ییغین نشانله‌نیشی اوچون خوشبینلیک قیلیشلری ممکن. شانگهای تشکیلاتی نینگ حرکتی‌گه ماس کېلیش نه فقط بیز مراث قیلیب آلگن معمالرنی برطرف اېتیشگه آلیب کېله‌دی. بیراق اور آسیانینگ تاریخی بو ییغینیده اقتصادیاتگه ایله‌نیشی اوچون پلت فورم یره‌تیلدی.

چین انقلابی نینگ ۷۰ ییللگی و جمهور رئیس شی نینگ توغیلگن کونی مناسبتی بیلن رسمی پیکینگ‌گه، باش وزیر جناب مودینی ینه بیر بار هند خلقی تامانیدن کوچلی حمایت بۉلگنی اوچون و توکویوف جنابلری قزاقستان جمهور رئیسی صفتیده تنلنگنی اوچون مبارک بۉلسین دېمن.  شونینگدېک بوندن یوز ییل آلدین بیزنینگ مستقللیگیمیزنی رسمیتگه تانیب بیز بیلن دایم یقین علاقه‌ده بۉلگنی اوچون ایران و روسیه‌گه هم منتدارچیلیک بیلدیره‌من. شو کبی قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و اۉزبېکستان دولتلریگه بیزنینگ مرکزیگه آسیاگه قۉشگنی اوچون تشکرلیک ایته‌من. بو مملکتلر حلی بیزنینگ بویوک تجاری شریکلریمیزدن حسابلنه‌دیلر. هوایی دهلیز همده چابهار بندری اوچون ایران و هندگه افغان خلقی آدرسیدن ممنونلیک قیله‌من. عین حالده، میلادی جاری ییل ۲۰۱۹- ییل جون نینگ ۲۷- سیده پاکستان‌ باش وزیری جناب عمران‌خان بیلن هر تامانلمه بیر مذاکره اوتکزیشیمزهم ریجه‌لنتیریلگن. افغانستان‌ده اوروش‌گه پایان بېریش اوچون سیاسی بیر یېچیمگه یۉل تاپیش کېره‌کلیگی اوستیده صحبت قیلگن برچه مملکتلرنینگ رهبرلریگه هم رحمت دېمن. افغنستانلیکلر یېتکچیلیک قیله‌دیگن تینچلیک مذاکره اوچون شانگهای همکارلیکلر تشکلاتی معین بیر ایش گروپ توزه‌تیب بیزنی بو یۉلده همکارلیک قیلیشلری اوچون کۉزیمیز یۉلده. اوشبو کنفرانس اۉتکزیلیشی اوچون عالی درجه‌ و فوق‌العاده مزبانلیک قیلگن اوچون قرغیزستان خلقی و بو مملکت جمهور رئیسی جیین بیکوف‌گه هم منتدارچیلیک بیلدیره‌من. مملکت ایچیده تینچلیک، آسایشته‌لیک، بیرلیک و بیردملیکنی بیز، افغانستان خلقی‌نینگ کۉپچیلیگی اسلامی جمهورلیک تیزیمی نهادلرینی توزه‌تیش اوچون قره‌شلرنی آرزیقیب کوته میز. اسلام بۉییچه اۉرگه‌تیش مرکزی، منطقه بۉیلب علاقه، آسیا تۉرت یۉلی و دنیا و منطقه بۉیلب علاقه مرکزی بۉلیش اوچون اولگوره‌میز. میلادی ۲۰۱۹- ییل، سپتامبرنینگ۲۸- سیده جمهورلیک ریاستی سیلاوینی اۉتکزیش، اۉز ـ اۉزینی حمایه قیلیش دستورینی تطبیق اېتیش، منطقه‌وی علاقه اوچون سرمایه یاتقیزیش، خلق ارا و منطقه بۉیلب همکارلیکلرنی ینگیلیش مرکزلشگن قره‌شلرگه قۉل تاپیش آلینه‌دیگن تدبیر و قرارلردن دیر.

اېرکین، عادلانه، کېنگ و شفاف بیر سیلاو اساسی قانون حکومی‌نینگ سیناوی اوله‌راق اولکن اهمیتگه اېگه، بیز خلق ارا نظارتچیلر و شانگهای همکارلیکلر کېنگشلری کوزه‌تووچیلریدن افغانستان سیلاولرینی نظارت قیلیشگه چقیره‌میز. جاری ییل اپریل آیی نینگ ۲۹- سیدن می آیی نینگ ۲- سیگه قدر بۉلیب اۉتگن تینچلیک مصلحتی لویه جرگه قطع‌نامه‌سیگه موافق طالبان حرکتی بیلن یره‌شیش لایحه‌سی اوستیده کېلیشیش اوچون وعده میزگه عمل قیله‌میز. تینچلیک مصلحتی لویه جرگه‌‌ده افغانستان بۉییب تومن و قیشلاقلردن ۳۲۰۰ نماینده قتنشدیلر. خلق تامانیدن تنله‌نیب یوقاریده مذکور نماینده‌لرنینگ ۳۰ فایزینی خاتین قیزلر و ۶۰ %نی ایسه اۉقیمیشلی و تحصیللی یاش ـ ییگیتلر تشیکیل اۉتردی. افغانستان تینچلیک لایحه‌سی اوچون یۉل خریطه‌سی اوله‌راق اهمیتگه اېگه بو قطع‌نامه ۲۳ ماده‌دن عبارت. افغانستان خلقی دایمی بیر آسایشته‌لیککه اېریشیشی اوچون حکومت یۉل خریطه‌سی بخلمیش جرگه اعضالری تامانیدن تکلیف قیلینگن قطعنامه ماده‌لرینی تطیق اېته‌دی.

اۉز ـ اۉزینی آیاغیگه توره آلیشنی اثباتلش اوچون بیز درآمدیمیزنی ۹۰%گه کۉتردیک و مصرفلرگه اېسه مسوولیتلی یانده‌شه میز. بعضی بیر تصوراتلرگه قره‌گنده جاری ییل فقط امنیتی بۉلیمیده بیزلر بیر میلیارد دالر تجیشگه کاماب بوۉلگنیمیز کوتیله‌دی. طبیعی منرال شامل مملکت نینگ ییریک طبیعی بایلیگینی کېنگه‌تیریش اوچون ۴۰۰ دن آرتیق قانون و مقرره‌نی تصدیقلش. ایران و خلیج مرکزی آسیا و جنوبی آسیه اورته‌سیده‌گی ترانرانسپورتی دهلیز و انرژی تۉرت یۉلیگه ایله‌نیش جریانی عملی بۉلیش اوچون آلیب باریله‌جک مهم آدیملر. اۉتگن بېش ییل آلدینگی وضعیتنی مقایسقه قیلگن حالده، آسیا یوره‌گیده اۉزـ اۉزیی آیاغیگه توریش و برقرار بیر مملکت صفتیده افغانستان نینگ کېله‌جک خوفسیزلیگی اوچون اساسی عامللرنی اۉرگه‌نیب چیقیش.

لېکن، مخدرماده، ترورچیلیک و اوروش بیزنینگ برقرارلیگیمیز همده شانگهای همکارلیکلر تشکیلاتیگه اعضا ناظر اعضا دولتلرنینگ امنیتی اوچون یېریک تهدید حسابنله‌دی. افغانستان امنیتی کوچلری فراه ولایتیده اولکن بیر عملیات یۉلگه قۉییش بیلن مخدر ماده ایشلب چیقاروچی ۵۳ فابریکه‌نی یۉق اېتدی. بو بیلن مخدر ماده نینگ قاچاق اېتووچیلرگه کمیده بیر ملیارد اقش دالری زیان یېتکزدیلر. سۉنگگی معلوماتلرگه قره‌گنده کوکنار و هروئین ایشلب چیقاریش جریانی شیشه مت‌آمفتامین موادلریگه کېنگه‌تیریلگن. بو نقطه نظردن دنیا بۉیلب آته ـ آنه‌لر جدی خواطرده اېکن‌لیکلرینی توشونه میز. بو شوم پدیده آلدی آلینیشی اوچون هر بیر حکومت نینگ بو یۉلده همکارلیگیگه قتّیق احتیاج  سېزیله‌دی.

بو بیلن بیرگه تروریزم پدیده‌سی و اونینگ تهدیدی اوچون اجماع اۉرته‌گه کېلگن، بیزلر سیزلرنینگ برچه‌لرینگیز بیلن همکارمیز بو تهدید سیزلرنینگ امنیت اوچون هم مهم، ترورچیلیک مساله‌لرینی کمه‌یتریب بوتون مملکتلر جمعی بیر امنیتگه اېریشیش اوچون بوتونله‌ی‌ منطقه‌وی بیر اجماع ایجاد قیلیش ضرور. ترورچیلیککه قرشی کۉره‌ش اوچون جهانی و منطقه‌وی همکارلیکنی جلب قیلیش اوچون بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ استراتژیسی بیر قطع‌نامه و عمل دستوریگه ایله‌نیش امیدیده میز.

افغانستان‌ده‌گی اوروش نینگ ایریم عامللریگه اعتبار بېرگن حالده، طالبان حرکتی بیلن معین بیر تینچلیک کېلیشووگه اېریشیلیشی‌گه قېل تاپیش روزوانلیک آلدی آلینیشی اوچون مهم بیر کلیدی رولینی اۉینه‌شی مکن. امریکا قۉشمه ایالتلری‌نینگ تعهدی اساسیده ایشانچلی بیر سیاسی یېچیم یۉل تاپیش بیلن بیرگه عین حالده بیزلرنینگ خلق ارا معین بیر هماهنگلیک اجماعگه احتیاجیمیز بار.  تینچلیک بۉییچه اېریشیلگن ترقیات منطقه‌وی اجماع و طالبان نینگ اۉز طرفدارلر بیلن علاقه‌لرینی بیلیشنی طلب قلسه – ده، امکانیتلر و تهدیدلرگه نسبتن قوییده‌گیلرنی تکلیف قیله‌میز.

بیرینچی، تینچلیککه ترقاق یاندشوولر خوفینی بر طرف اېتیش اوچون بیز مذاکره‌لرگه ایزچیل اساس یره‌تیش، تینچلیک حدودی و خلق ارا اجماعنی اۉرنه‌تیش اوچون بیرگه ایشله‌شی میز کېر‌ک چونکی منطقه‌وی اساس اونی تېزده عملگه آشیره‌دی.

ایکّینچی، خلق ارا تجربه شونی کورسته‌دی‌ کی، ضدیتگه جلب قیلینگن مملکتلرنینگ قۉشینلرنی تینچلیک‌نینگ اېنگ کتّه اقتصادی فایده‌لنووچیلری بۉله‌دی. شونینگ اوچون منطقه‌وی گروه شانگهای گروهی بیلن منطقه‌وی همکارلیک قشاقلیکنی کمه‌یتیریش اوچون موفقیتلی و فایده‌لی لایحه‌لر اوستیده ایشلشنی تکلیف قیله‌دی.

اوچینچی، فرزندلریمیز اوچون آچیق و خوفی تهدید حسابی بۉلگن گیاهوند ماده‌سینی تینچلیک اۉرنه‌تیش اوچون ییریک معما و جمعیتچیلیک عامللردن بیری صفتیده کۉریب چیقیش.

تۉرتینچی، ترورستلیک ترماقلر بیزنینگ خوف سیز کېله‌جگیمیزنی اۉغیرلشگه قره‌تیلگن. شو سبب، منطقه‌وی اساسی قبول قیلیش بیرچه میزنینگ حیاتی منفعتلریمیزنینگ فایده‌سیگه خذمت قیله‌دی.

اوروش خرجتی بیز اوچون اینیقسه عادی خلق اوچون کۉپ آغیر توشه‌دی شونینگ اوچون هم بیز سیاسی بیر یۉل قیدیره‌میز. افغانستان نینگ امنیتی و دفاعی کوچلری مملکتنی باتورلیک بیلن حمایه قیله‌دیلر. بیز افغانستانلیکلر قیریق ییلدن بېری تحمیل اېتیلگن زوروانلیکدن اذیت چیکه میز. خوفسیزلیک و برقرارلیگی تامین بۉلگن بیر افغانستان بیزدن کۉره ایکّی اوچ برابر منطقه دولتلری‌نینگ فایده‌سیگه دیر. بیزلر اۉز حقیقی اۉرنیمیزنی تاپیش اوچون، اور آسیاده اقتصادی بیر قطعه‌ده آسیا تۉرت یۉلی صفتیده سیزلرنینگ حمایت و همکارلیکلرینگیز اوستیده حساب قیله‌میز.

ینه بیر بار قرغیزستان جمهور رییسی جیین بیکوف و بو مملکت‌نینگ خلقی‌گه مهمان نوزالیکلری اوچون چین یوره‌کدن تشکرلیک ایتیشنی اۉرینلی کۉردیم. شونینگدېک ییغیننی باشقرگن جناب پوتینگه هم تشکرلیک بیلدیره‌من. بیز نه فقط شانگهای همکارلیک تشکیلاتی دایره‌سیده، بلکه روسیه بیلن سیزنینگ جمهور رئیسلیک دورینگیزده هم منطقه‌وی همکارلیکده  همه میز بختگه اېریشیشده جوده هم بختیارمیز.#

رحمت سیزگه